Over Jellinek

Fundamenteel / experimenteel onderzoek

Onderzoekslijn 2: Fundamenteel/experimenteel onderzoek werkingsmechanismen verslaving

Neuromodulatie bij alcoholafhankelijkheid: een repeated-Transcranial Magnetic Stimulation-MRI onderzoek naar werkingsmechanismen.

Vroege stadia van alcohol- en drugsproblematiek, en latere stadia van chronische afhankelijkheid worden gekenmerkt door neurobiologische veranderingen: van abnormale motivationele verwerking van drugscues in het beloningscircuit van het brein in vroege stadia van problematiek, tot cognitieve inflexibiliteit en compulsiviteit, gerelateerd aan prefrontale en basale ganglia functies, in latere stadia van chronische afhankelijkheid. Beide processen beïnvloeden terugval in middelenproblematiek. Tot nu toe zijn beide processen vooral apart bestudeerd binnen neurobiologisch verslavingsonderzoek, waarbij deze hersencircuits ook apart bestudeerd werden. Met de ontwikkeling van nieuwe neuroimaging technieken, wordt het mogelijk om interacties en connectiviteit tussen verschillende hersenstructuren en hersenfuncties te bestuderen, en zo nieuwe inzichten te krijgen over interacties tussen motivationele functies en cognitieve (in)flexibiliteit. Bovendien maken neuromodulatie technieken, zoals repetitieve-transcraniele magnetische hersenstimulatie (rTMS) het mogelijk abnormale neurofysiologische processen te beïnvloeden, en zo ons begrip over de effecten van rTMS op hersenfuncties bij middelenafhankelijkheid te verbeteren. Daarom richt dit project zich op rTMS bij alcoholafhankelijkheid, waarbij het effect van rTMS op emotieregulatie wordt bestudeerd in een fMRI studie. De hypotheses voor dit onderzoek zijn dat cognitieve flexibiliteit interacteert met motivationele processen, en dat verminderde connectiviteit gerelateerd is aan verminderde cognitieve controle over deze motivationele processen (zoals craving). Verder wordt verwacht dat cognitieve controle over motivationele processen verbeterd kan worden door rTMS. De werking van rTMS wordt verwacht via effecten op de DLPFC, en via verhoging van functionele DLPFC connectiviteit met het beloningscircuit en met subcorticale gebieden gerelateerd aan flexibiliteit (basale ganglia).

Overige betrokken onderzoekers:

Periode: 2011-2015
Status: dataverzameling loopt; 70% van aantal inclusies voltooid.

 

Modulatie van hersenreactiviteit op drugsgerelateerde cues in recent abstinente heroïne afhankelijke patiënten.

In dit onderzoek wordt de acceptatie van een vorm van depot-naltrexon onderzocht, onder Nederlandse hulpverleners in de verslavingszorg (artsen, psychologen, verpleegkundigen) als nieuwe behandeloptie voor chronische heroïne afhankelijke patiënten. Daarnaast wordt de haalbaarheid van XRNT als behandel optie onderzocht in termen van bereidheid met dit type behandeling te starten, door een opinieonderzoek te doen onder chronische heroïne afhankelijke patiënten. Ten slotte wordt in deze studie een kleine klinische studie met XRNT gedaan bij heroine-afhankelijke patiënten, waarbij het werkingsmechanisme van XRNT wordt onderzocht door pharmaco-fMRI en SPECT onderzoek. In dit project wordt samengewerkt met de Universiteit van Pennsylvania (dr. Daniel Langleben; prof. Anne-Rose Childress), die met Positron Emission Tomography (PET) het werkingsmechanisme van XRNT onderzoeken.

Overige betrokken onderzoekers:

Periode: 2011-2014
Status: dataverzameling loopt nog.

 

Impulsiviteit, een behandelbare risicofactor bij verslaving?

Er is steeds meer onderzoek waaruit blijkt dat cognitieve functies een grote rol spelen in het ontstaan en verloop van alcohol- en drugsverslaving. In dit project wordt in gecombineerd klinisch humaan onderzoek (randomized controlled trial), humaan fundamenteel onderzoek (beeldvormend hersenonderzoek; pharmaco-fMRI), en via diermodel onderzoek, de rol van impulsiviteit bij verslaving onderzocht. De centrale hypothese hierbij is dat impulsiviteit een prominente en behandelbare kwetsbaarheidsfactor is in het ontstaan van verslaving en bij terugval in verslaving. In de humane studie werd (deel 1) de rol van modafinil (een cognitive enhancer) en de rol van N-acetylcysteine onderzocht via een éénmalige toediening met modafinil of NAC (placebo-gecontroleerd cross-over design), bij cocaïne afhankelijke of alcohol afhankelijke groepen cliënten. Hierbij werd de invloed van deze medicatie op impulsiviteit en op hersenfuncties bestudeerd. Ook werd de voorspellende waarde van impulsiviteit op terugval in alcohol- of cocaïneafhankelijkheid onderzocht. In een randomized clinical trial werd het effect van modafinil op alcoholafhankelijkheid onderzocht, waarbij de vraag centraal stond of het klinische effect van modafinil verklaard kon worden door het effect van modafinil op impulsiviteit.

Overige betrokken onderzoekers:

Periode: 2008-2012
Status: afgerond

 

Pathologisch gokken: vergelijkbare kwetsbaarheid als bij middelenafhankelijkheid? Een beeldvormend hersenonderzoek naar werkingsmechanismen

Het begrijpen van de neurale mechanismen die ten grondslag liggen aan pathologisch gokken is van belang om de etiologie en de pathogenese van een stoornis te kunnen doorgronden. Kennis over de neurale mechanismen kan tevens bijdragen aan de ontwikkeling van nieuwe behandelstrategieën. Primair doel was om de overeenkomsten en verschillen in motivationele en cognitieve processen tussen pathologisch gokken en de verslaving aan middelen beter te begrijpen (middels FMRi). Een tweede doel was om meer inzicht te krijgen in de neurale mechanismen van verslavingsgedrag die specifiek zijn voor problematisch gokken, dat wil zeggen mechanismen die mogelijk wel een rol spelen bij pathologisch gokken maar niet bij verslaving aan middelen.

Overige betrokken onderzoekers:

Periode: 2007-2011
Status: afgerond.

Sitemap

Jellinek Advieslijn

Informatie en advies over alcohol- en drugsgebruik
088 – 505 1220
ma t/m vr 08.30 tot 17.00 uur

Chat Alcohol & drugs
ma t/m vr 13.00 tot 17.00 uur

Chat