Deel jouw ervaring

 
Jellinek
dé expert op het gebied van verslavingszorg

Welke risico’s heeft alcohol voor jongeren?

Overmatig alcoholgebruik door jongeren kan leiden tot:

  • Alcoholproblemen op latere leeftijd.
  • Geweld en agressie.
  • Ongevallen en verkeersongelukken.
  • Alcoholvergiftiging.
  • Onveilige seks.
  • Schade aan de hersenen.

Alcoholproblemen op latere leeftijd

Op jonge leeftijd beginnen met alcohol vergroot de kans om op latere leeftijd alcoholproblemen te krijgen. Dit blijkt uit verschillende onderzoeken (1).

In de VS bleek dat jongeren die op 13-jarige leeftijd al dronken, op 18-jarige leeftijd een 2,5 keer grotere kans op alcoholproblemen hadden dan jongeren die op die leeftijd nog niet dronken.

In een Duits onderzoek werd eveneens aangetoond dat jong beginnen van invloed is op alcoholproblemen op latere leeftijd. En ook in Finland werd een verband gevonden tussen een vroege startleeftijd en alcoholproblemen op latere leeftijd. Bij de startleeftijd van 13 kwamen alcoholproblemen het meest voor, bij een startleeftijd van 18 het minst (1).

Agressie en geweld

Uit onderzoek blijkt dat gebruik van alcohol tot agressie kan leiden. Alcohol is echter niet de enige reden tot agressie.

Bepaalde eigenschappen van de persoon zoals temperament of genetische aanleg kunnen ook een rol spelen. Verder speelt de omgeving waarin gedronken wordt ook een belangrijke rol bij het ontstaan van agressie, zoals bijvoorbeeld vrienden hebben die zich ook agressief gedragen.

Bij onderzoek in 2004 onder 16- tot 35-jarigen bleek dat bij geweld op straat in meer dan de helft van de gevallen gebruikers van alcohol betrokken zijn (1).

Ongevallen/verkeersongelukken

In 2014 vielen er 570 doden in het verkeer. Geschat wordt dat 20% hiervan alcoholgerelateerd is en 25% hiervan jonger is dan 24 jaar (3). Het zou hierbij dus gaan om 114 doden waarvan 29 jonger dan 25 jaar. Jaarlijks komen er ongeveer 16.000 mensen bij de Spoedeisende Hulp van een ziekenhuis wegens ongevallen of letsels waarbij alcohol betrokken was; in 2012 hadden 1.316 van die ongevallen betrekking op jongeren van 25 of jonger (2).

Alcoholvergiftiging

Van een alcoholvergiftiging is sprake als er zoveel gedronken is dat de ademhaling onderdrukt wordt en de drinker in coma dreigt te raken. Bij volwassenen kan bij 4 promille een alcoholvergiftiging optreden. Bij jonge onervaren drinkers ligt dit veel lager. Jongeren die opgenomen werden wegens een alcoholvergiftiging hadden een promillage van gemiddeld 1.7.

In 2017 werden 860 jongeren tot 18 jaar opgenomen in het ziekenhuis na overmatig alcoholgebruik. 671 vna hen hadden een alcoholintoxicatie. In 2016 waren dat er 574. 55% daarvan waren jongens en 45% meisjes. Vaak drinkt men uit nieuwsgierigheid en het vergroten van plezier. Men gaat zonder zich daar bewust van te zijn en ongemerkt over zijn of haar grenzen (2).

Onveilige seks

Uit onderzoek blijkt dat onveilige seks nogal eens plaatsvindt onder invloed van alcohol (1). De kans dat seks onveilig is, is dus groter als je alcohol drinkt.

Schade voor de hersenen

Overmatig alcoholgebruik is schadelijk voor de ontwikkeling van de hersenen. Je hersenen ontwikkelen zich tot hun 24e.

Tijdens de puberteit neemt het aantal verbindingen tussen hersencellen toe. Ook het deel van de hersenen dat verantwoordelijk is voor redeneren, plannen en zelfbeheersing, is in de puberteit nog volop in ontwikkeling. Een belangrijk hersengebied voor leren en geheugen is de hippocampus. Ook dit deel van de hersenen is tijdens de puberteit nog volop in ontwikkeling. Alcohol kan deze ontwikkelingen nadelig beïnvloeden.

Onderzoek

Bij onderzoek naar de invloed van alcohol op de hersenen worden meestal jongeren met alcoholproblemen vergeleken met jongeren die geen alcoholproblemen hebben. Dit zegt dus nog niet direct iets over jongeren die zo nu en dan te veel drinken. Ook wil het niet direct zeggen dat de alcohol zorgt voor die verschillen. Misschien waren er al verschillen tussen die groepen voordat een van de groepen begon met drinken. Wel wijzen alle verschillende onderzoeken in de richting van schade.
Of er wordt onderzoek gedaan bij ratten. Het is dan de vraag of de kennis uit die onderzoeken ook van toepassing is op mensen.

  • Grijze stof
    De grijze stof van de hersenen zijn de cellichamen van hersencellen. Bij het ontwikkelen van de hersenen tijdens de adolescentie zijn er veel veranderingen. Het volume van de grijze stof neemt af. Alcohol kan er voor zorgen dat die ontwikkeling afwijkend verloopt. De afname van het volume van de grijze stof vindt dan versneld plaats. Het is nog niet duidelijk wat dit voor gevolgen heeft (6).
  • Gevoeligheid
    Het lijkt er op dat de hersenen van jongeren gevoeliger zijn voor alcohol dan volwassenen. Dit heeft waarschijnlijk te maken met feit dat alcohol effect heeft op een aantal belangrijke hersensystemen die juist bij jongeren volop in ontwikkeling zijn. Meisjes lijken hierbij kwetsbaarder voor alcohol dan jongens. Mogelijk komt dit omdat deze hersensystemen bij meisjes eerder ontwikkelt dan bij jongens (6).

Op andere vlakken bij onderzoek naar de hersenen en alcoholgebruik op jonge leeftijd is er nog geen duidelijke conclusie en moet er dus eerst meer onderzoek gebeuren. De Gezondheidsraad geeft aan dat er nog veel onduidelijk is, maar dat er aanwijzingen zijn dat alcoholgebruik een negatieve invloed kan hebben op de hersenontwikkeling van jongeren. Daarom is het advies aan jongeren om niet te drinken, zeker niet voor hun 18e levensjaar.

Bronnen

  1. Alcoholgebruik en jongeren onder de 16 jaar, Trimbos Instituut, 2006
  2. Nationale Drugs Monitor 2019, Trimbos Instituut
  3. Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid.
  4. Stap
  5. Nederlands Signaleringscentrum Kindergeneeskunde
  6. Infosheet: Alcohol en de hersenontwikkeling van jongeren, Trimbos-instituut, 2019

 

Versie: juni 2020

ISO 9001 HKZ

Disclaimer | Privacy- en Cookiebeleid | © 2020 Jellinek - Alle rechten voorbehouden | Realisatie: Lemon

Arkin