Deel jouw ervaring

Risico’s

Hieronder lees je alle vragen over dit thema. Kan je iets niet vinden? Stel dan je vraag aan een van onze medewerkers via Vraag & Antwoord.

Hoe kan je de risico’s van DMT en ayahuasca verminderen?

Risico’s beperken DMT

  • Mensen die gevoelig zijn voor psychische aandoeningen (zoals psychoses) wordt afgeraden DMT en andere tripmiddelen te gebruiken.
  • DMT in combinatie met bepaalde andere drugs en medicijnen kan voor serieuze problemen zorgen. Gebruik in combinatie met medicijnen wordt dan ook afgeraden. Wil je toch gebruiken, overleg met je arts of je tijdelijk kan stoppen als je medicatie gebruikt. Bij sommige medicatie is dat niet mogelijk. Bijvoorbeeld bij antidepressiva.
  • De ervaring kan het beste zittend of liggend ondergaan worden. Na gebruik van DMT is de kans op vallen erg groot als iemand blijft staan.
  • Verder moet gezorgd worden dat er altijd iemand aanwezig is die nuchter is om de trip in goede banen te leiden.
  • Ook moet je alleen in een vertrouwde en rustige omgeving en alleen met vertrouwde mensen gebruiken.
  • Je mag niet deelnemen aan het verkeer na gebruik.

Risico’s beperken ayahuasca

  • Mensen die gevoelig zijn voor psychische aandoeningen (zoals psychoses) wordt afgeraden DMT en andere tripmiddelen te gebruiken.
  • Ayahuasca in combinatie met bepaalde andere drugs en medicijnen kan voor serieuze problemen zorgen. Gebruik in combinatie met medicijnen wordt dan ook afgeraden. Wil je toch gebruiken, overleg met je arts of je tijdelijk kan stoppen als je medicatie gebruikt. Bij sommige medicatie is dat niet mogelijk. Bijvoorbeeld bij antidepressiva.
  • Zoek een aanbieder die goed bij je wensen past en je vragen serieus neemt. Wees kritisch en doe goed onderzoek. Een ‘sjamaan zijn’ uit Zuid-Amerika betekent niet dat iemand competent is. Wees je bewust dat er veel geld met ayahuasca verdiend kan worden. Het woord ‘sjamaan’ zegt niets over iemands kwaliteiten. Twijfel je, ga dan op zoek naar een andere organisatie.
  • Zorg dat je je goed aan de dieetregels houdt van de organisatie en vraag er naar als je die niet van hen krijgt. Dit voorkomt lichamelijke risico’s maar ook ongemak tijdens de ervaring.
  • Je mag niet deelnemen aan het verkeer na gebruik.

 

Versie: april 2020

Wat zijn de risico’s van DMT en ayahuasca?

Kortetermijnrisico’s

  • Angst (bad trip)
  • Gedachteloop (vooral in combinatie met stimulanten).
  • Trigger voor psychiatrische aandoening, zoals een psychose.
  • Serotoninesyndroom (ayahuasca in combinatie met bepaalde drugs, medicijnen of bepaald voedsel).
  • Veel te hoge bloeddruk, ook wel hypertensieve crisis genoemd (ayahuasca in combinatie met bepaald voedsel en drugs).

Er zijn weinig kortetermijnrisico’s van DMT bekend. Mogelijk zijn er ook weinig kortetermijnrisico’s. Een dodelijke dosis DMT wordt geschat 20 tot 50 keer de effectieve dosis. Bij alcohol ligt die op ongeveer 10 keer de recreatieve dosis. Er zijn geen doden bekend na het gebruik van DMT.

Bij ayahuasca ligt het kortetermijnrisico vooral bij het gebruik van een MAO-remmer. Ayahuasca moet dan ook niet gecombineerd worden met antidepressiva, pijnmedicatie, dextromethorfan, amfetamine, 4-FA, cocaïne, MDMA (xtc) en bepaalde soorten voedsel (voedsel rijk aan tyramine). Ook sommige smartshopproducten kunnen serieuze problemen geven (kratom, sint jan’s kruid, kanna).

Combinatie met geneesmiddelen en drugs

Een ander risico van ayahuasca ligt in het MAO-remmende effect van de drank. Het is gevaarlijk om MAO-remmers te combineren met bepaalde geneesmiddelen, drugs en voeding.

De combinatie van ayahuasca met antidepressiva van het TCA-of SSRI-type, dextromethorfan (DXM), amfetamine, MDMA (xtc) of serotonerge opiaten zoals tramadol, kan het serotoninesyndroom veroorzaken. Ook het gebruik van antihistamines en bloeddrukverlagers kan gevaarlijk zijn.

Doe goed onderzoek en neem je verantwoordelijkheid door medicijngebruik ruim van tevoren met de aanbieder te bespreken. Maar doe ook zelf onderzoek hiernaar, want niet alle aanbieders letten hierop en zijn goed genoeg op de hoogte.

Combinatie met tyraminerijk voedsel

Volgens sommige bronnen is het eten van tyraminerijk voedsel (zoals oude kaas, rode wijn en sojabonen) af te raden voor een ayahuascatrip. Omdat MAO geremd wordt, wordt tyramine ook niet afgebroken en stapelt het zich op. Dat kan tot een hypertensieve crisis (hoge bloeddruk) leiden.
Andere bronnen suggereren dat een speciaal tyraminearm dieet niet nodig is, net als bij de reversibele MAO-remmer moclobemide (medicijn). De meeste aanbieders van ayahuasca-sessies raden wel een speciaal dieet aan in de dagen voor en tijdens de sessie.

 

Langetermijnrisico’s

  • Schade aan de longen als het gerookt wordt.
  • Psychische problemen.

Psychische problemen

Het gebruik van DMT of ayahuasca wordt afgeraden bij mensen met een psychiatrische stoornis, of met directe familieleden met een psychiatrische stoornis. Het drinken van ayahuasca kan problemen verergeren of in gang zetten. Als er in je directe familie psychiatrische stoornissen spelen, dan heb je een vergroot risico op deze stoornissen. Door ayahuasca kan dit bij jou naar boven komen. Het is belangrijk dat je geestelijk stabiel bent. Ook als je iemand bent die graag de controle houdt is het belangrijk om te weten, dat een ayahuasca-ervaring weinig te controleren valt.

Het drinken van ayahuasca zonder begeleiding is af te raden vanwege het onberekenbare effect van de drank. In de praktijk gebeurt dat ook bijna nooit, omdat ayahuasca bijna altijd in een rituele setting wordt gebruikt. Dit is ook niet geheel zonder risico. Niet alle aanbieders zijn competent en in staat om op een goede manier te handelen als het moeilijk wordt.

 

Bron:
Vervaeke, H., het gebruik van overige tripmiddelen. In: Alcohol en drugs, gebruik en misbruik. Houten, 2008.
Psychonautwiki
Rätsch, C., Enzyklopädie der Psychoaktiven Pflanzen. Aarau, 1989 Ralph Metzner (ed).
Ayahuasca, Hallucinogens, Consciousness and the Spirit of Nature. New York, 1999 Michael Harner (ed);
Hallucinogens and Shamanism. New York, 1973.
Adelaars, A., Psychedelic Rituals in the Netherlands. Yearbook for Ethnomedicine,1997/98.
Beltman, W., Smartshops, overzicht van producten, geclaimde werking en hun medisch-toxicologische relevantie.

Versie: april 2020

Waar moet ik rekening mee houden als in drugs wil gebruiken ten tijde van het coronavirus?

Het gebruik van drugs is nooit zonder risico, maar door het coronavirus moet je met nog meer dingen rekening houden. Ben je toch van plan drugs te gebruiken? Unity heeft hier een informatieve pagina voor gemaakt, bekijk deze hier:

Coronavirus en alcohol, tabak en ander drugsgebruik

 

Welke risico’s hebben drugs?

Er zijn risico’s voor:

  • de lichamelijke gezondheid
  • de geestelijke gezondheid
  • misbruik en verslaving
  • het sociaal en maatschappelijk functioneren

De risico’s hebben te maken met de stof zelf, met de manier waarop de drugs toegediend worden (bijv. spuiten/roken) en met de maatschappelijke omstandigheden waaronder gebruikt wordt. Het illegaal zijn van een drug brengt extra risico’s met zich mee.

Lichamelijke gezondheid

Bij lichamelijke risico’s kun je een onderscheid maken tussen risico’s op de korte termijn (overdosis) ofwel acute risico’s en risico’s op de lange termijn (het optreden van allerlei lichamelijke ziekten). Bij het ontstaan van lichamelijke risico’s spelen dosis en frequentie van gebruik een belangrijke rol. De risico’s nemen toe naarmate vaker gebruikt wordt.

Geestelijke gezondheid

Drugs kunnen een negatieve invloed hebben op iemands geestelijke gezondheid. De redenen en motieven van gebruik spelen hierbij een belangrijke rol. Als gebruikt wordt om allerlei moeilijkheden uit de weg te gaan ontwikkelt iemand zich niet. Hij leert dan niet om de moeilijkheden te overwinnen.

Verder kunnen drugs door de frequentie van gebruik, een te grote plaats in iemands leven innemen. Hobby’s en vrienden worden dan verwaarloosd. Drugs worden dan heel bepalend voor de keuzes die iemand in zijn leven maakt.

Risico op misbruik en verslaving

Elke drug heeft een risico op misbruik en verslaving. Van elke 100 mensen die ermee beginnen raken er een aantal verslaafd. Bij alcohol gaat 10% van de mensen die ermee begint teveel drinken en wordt 3% verslaafd. Ook bij cannabis zie je dat 10% van de leerlingen die ermee begint dagelijks gaat blowen.

Maatschappelijke risico’s

Door alcohol en drugs kunnen er maatschappelijke problemen komen bijvoorbeeld door geweld, ruzies of rijden onder invloed. Bij drugs kan dat ook al gebeuren omdat illegaal is. Overmatig gebruik van alcohol en/ of drugs leidt verder tot problemen met relaties of werk.

 

Versie: september 2019

Kun je blijven hangen in een trip?

Met ‘blijven hangen in een trip’ wordt over het algemeen bedoeld dat de effecten van een drug veel langer of eeuwig blijven duren. Dit kan niet. Een drug zal altijd na een bepaalde tijd uitgewerkt zijn en na een aantal dagen uit het lichaam verwijderd zijn.

Wel kan het zijn dat men eigenlijk iets anders bedoeld, zoals een psychose of HPPD. Dan is de trip de start van de klachten, maar dat is wat anders dan ‘blijven hangen in een trip’.

Psychose

Het kan gebeuren dat een trip de druppel is die er voor zorgt dat iemand in een psychose terecht komt. Iemand moet dan wel een aanleg hebben om psychotisch te worden. Het middel is dan wel uitgewerkt, maar iemand is in een psychose terecht gekomen. In een psychose kan iemand ook last hebben van hallucinaties en wanen (niet realistische ideeën). Men heeft dan vaak moeite om te zien wat echt is en wat niet. Een psychose is duidelijk anders dan een tripervaring. Ook duurt een psychose over het algemeen veel langer. Soms dagen, maar een psychose kan ook ontwikkelen in schizofrenie. Van schizofrenie spreken we als er sprake is van een lange periode van psychoses. Zes maanden of langer bijvoorbeeld.

Tripmiddelen zijn dus riskant voor mensen die aanleg hebben voor psychosen. Ook kunnen tripmiddelen een bestaande psychose verergeren en zorgen voor terugval. Voor mensen die geestelijk niet zo stabiel zijn, zijn tripmiddelen extra riskant.

HPPD, derealisatie en depersonalisatie

HPPD staat voor hallucinogen persisting perception disorder. Dat is een aandoening waarbij iemand, na gebruik van drugs, last heeft van bepaalde  symptomen:

  • Visuele ruis (visual snow): ruis door het gehele gezichtsveld. Alsof je naar beeldruis van een ouderwetse TV, of motregen kijkt.
  • Floaters: zwevende vlekjes of sliertjes voor je ogen. Deze heeft iedereen. Je ziet ze vooral als je naar een blauwe lucht kijkt. Iemand met HPPD heeft hier last van, terwijl iemand zonder HPPD de floaters niet op zal vallen.
  • Tracers of nabeelden: je ziet een bewegende hand alsof je meerdere versies ziet bewegen na elkaar. Dit lijkt op een foto waarbij een sporter beweegt. Je ziet de sporter dan niet scherp maar het is een uitgerekte waas geworden. Pas als het object weer stilstaat is het scherp.
  • Voor meer symptomen en informatie zie het landelijk medisch spreekuur partydrugs.

Derealisatie

Derealisatie is een natuurlijk mechanisme van het lichaam om om te gaan met teveel stress. Dit kan voorkomen na het gebruik van drugs. Bij derealisatie voelt de omgeving anders aan. Het is alsof je in een droom leeft of alsof alles nep is: de mensen om je heen, de wereld om je heen. Dit kan samengaan met angst, maar ook juist met emotionele vervlakking.

Depersonalisatie

Bij depersonalisatie voelt het lichaam zelf als onecht aan. Ook kan je gedrag of je gevoel vreemd aanvoelen. Je lijkt jezelf niet meer te zijn of het lijkt alsof je eigen stem van iemand anders is. Dit kan beangstigend zijn.

Vaak gaan HPPD-, derealisatie- en depersonalisatie-klachten vanzelf weer over binnen een aantal weken of maanden. Soms komt het voor dat de klachten langer duren. Dan is het raadzaam om contact op te nemen met het landelijk medisch spreekuur partydrugs.

 

Versie: augustus 2020

Kun je flashbacks krijgen van drugs?

De enige drug waarvan gezegd wordt dat je er flashbacks van kunt krijgen zijn tripmiddelen (paddo’s en LSD bijvoorbeeld). Een flashback heeft niks meer te maken met de drug, maar ontstaat doordat je in een situatie terecht komt die je sterk doet denken aan wat je tijdens de trip meemaakte. Het is als ware een hele sterke en levendige herinnering aan de ervaring. Een flashback door druggebruik is te vergelijken met een flashback bij iemand met een oorlogstrauma. Je herbeleeft dingen op een heel sterke manier.

Flashbacks komen weinig voor. Maar als ze voorkomen kan het wel een even schrikken zijn.

Geen LSD-restant

Over LSD wordt wel eens gezegd dat de stof zich zou opslaan in je ruggengraat en dat je hierdoor jaren later een flashback kan krijgen. Dit is onjuist. LSD wordt door het lichaam volledig afgebroken en uitgescheiden en blijft tot 72 uur aantoonbaar in de urine. Alle LSD is dan dus het lichaam uit. Het krijgen van een flashback jaren later heeft dus niets te maken met de stof LSD, want die is binnen 72 uur volledig uit je lichaam verdwenen.

Werking van herinneringen

Een flashback door LSD (of paddo’s) ontstaat op eenzelfde manier als de flashbacks die mensen kunnen krijgen, die kampen met een trauma. Ze komen jaren erna in een situatie terecht die hen doet denken aan de traumatische situatie. Wat er dus gebeurt is dat een nieuwe situatie een oude herinnering oproept waardoor je kort opnieuw meemaakt wat er toen gebeurde. Ditzelfde kan gebeuren met tripmiddelen.

Stel dat je paddenstoelen gebruikte op het strand. Als je dan een jaar later op het strand komt kun je ineens weer heel sterk denken aan die paddenstoelervaring. Je beleeft het dan als het ware weer een beetje. Die beleving is uiteraard veel en veel zwakker en zuiver psychisch.

Blowen of vermoeidheid

Een flashback of levendige herinnering kan ook opgeroepen worden door te blowen. Het blowen activeert dan de herinnering aan de ervaring. Ook heel erg vermoeid zijn zou kunnen bijdragen aan het krijgen van een flashback.

 

Versie: juni 2020

Wat kun je doen om een bad trip te voorkomen?

Effecten van drugs zijn afhankelijk van drie factoren: de drug zelf, de persoon en de omgeving waarin hij gebruikt. Deze factoren worden ook wel drugs, set en setting genoemd.

Drug:

Bad trips komen het meest voor bij tripmiddelen zoals lsd, paddo’s en hasj en wiet maar bij andere middelen kan je ook een bad trip krijgen.

Persoon (set):

Lichamelijke en geestelijke conditie zijn mede bepalend of een bad trip al of niet optreedt. Is de gebruiker gespannen of gestrest, is hij depressief of vrolijk? Heeft hij een lichamelijke of geestelijke aandoening? Gebruikers die zich evenwichtig en optimistisch voelen en lichamelijk goed uitgerust en gezond zijn, hebben minder kans op een bad trip.

Omgeving (setting):

Is het rustig of druk, is de omgeving veilig of onveilig? Mensen die in een veilige, vertrouwde en bekende omgeving zijn en zich in goed gezelschap bevinden, hebben minder kans op een bad trip.

Voorbereiding

Als gebruikers een tripmiddel willen nemen, moeten zij met deze factoren rekening houden en zich goed voorbereiden.

Een goede voorbereiding betekent dat gebruikers:

  • Enkele uren voordat ze een trip nemen, een gezonde en lichte maaltijd nuttigen.
  • Er voor zorgen dat ze gedurende de trip fruit, vruchtensappen en of kruidenthee bij de hand hebben.
  • Een kleine dosis nemen. Het is immers meestal niet bekend welke sterkte het middel dat ze nemen heeft. Beter nog is het om de drugs te laten testen.
  • Alleen in een vertrouwde, veilige omgeving gebruiken.
  • Er voor zorgen dat er altijd mensen bij zijn die ze vertrouwen.
  • Er voor zorgen dat er altijd iemand bij is die niet gebruikt en die nuchter is (een tripsitter).
  • De trip over zich heen laten komen en niks forceren.
  • Goed reageren als het fout gaat.
  • Als dat toch gebeur moeten gebruikers proberen zich te ontspannen, een rustige omgeving opzoeken en proberen aan plezierige niet bedreigende dingen te denken.
  • Drugs niet combineren met andere drugs
  • De tijd nemen om bij te komen.
  • Tijdens en vlak na de trip nooit deelnemen aan het verkeer.

 

Versie: augustus 2019

 

Wat moet je doen wanneer iemand een bad trip heeft?

Een trip kan verkeerd vallen. Deze ervaring kan extreem angstaanjagend zijn. Belangrijk is om op een goede manier op een bad trip te reageren. De Haight-Ashbury kliniek in de Verenigde Staten heeft hiervoor een aantal richtlijnen ontwikkeld (1). Afgekort heten die richtlijnen ARRRT ofwel:

  •  acceptance
  •  reduction of stimuli
  •  reassurance
  •  rest
  •  talk-down

Dus:

Acceptance

Accepteer de gebruiker. Ga niet oordelen of veroordelen. Zorg dat de gebruiker je vertrouwt.

Reduction of stimuli

Ga naar een rustige omgeving. Geen lichten of harde muziek.

Reassurance

Vertel de gebruiker dat hij bad trip meemaakt. Zeg hem dat hij op een veilige plek is tussen aardige mensen.

Rest

Zorg dat de gebruiker zich kan ontspannen.

Talk down

Probeer de gebruiker met praten rustig te maken. Heb het over vredige, niet bedreigende dingen. Vermijd onderwerpen die angst of een sterke reactie oproepen. Praat op een kalme manier zonder stemverheffing. Vermijd snelle bewegingen. Laat de gebruiker nooit alleen.

Eventueel kun je, als hij nog zelfstandig kan slikken, hem iets zoets te drinken geven. Als de hevige onrust aanhoudt, hij agressief wordt of gevaarlijke dingen gaat doen, moet je altijd 112 bellen.

 

Versie: augustus 2019

Wat is een tripsitter?

Een tripsitter is een persoon die nuchter blijft om iemand anders trip te begeleiden. Dit kan een kennis zijn of iemand uit je vriendengroep. Wanneer jij onder invloed merkt dat je ergens mee zit, of dat je het moeilijk hebt in je trip, kan je dit kwijt bij de tripsitter De tripsitter kan je dan helpen om uit die vervelende gedachten te komen. Of de tripsitter zorgt er voor dat je geen rare dingen doet.

 

Versie: april 2020

Kunnen drugs psychoses veroorzaken?

Mensen kunnen over het algemeen alleen psychotisch worden als ze aanleg hebben voor psychoses. Drugs werken dan als een trigger (opwekker). Ook kunnen drugs leiden tot een terugval in een psychose.

Bij heftig gebruik kan iemand die niet gevoelig is, heel soms een tijdelijk psychotisch beeld vertonen. In een enkel geval ontwikkelt zich dan toch een chronische psychose. Maar mogelijk bestond er dan toch al een aanleg voor een psychose. Het vaststellen of dit wel of niet het geval was, zal achteraf altijd moeilijk blijven.

We bespreken nu de kans op psychoses bij de volgende drugs:

  • Hasj /wiet
  • Amfetamine
  • Cocaïne
  • Xtc
  • Heroïne
  • Lsd
  • Absint

Psychose door hasj of wiet

Als iemand gevoelig is voor schizofrenie, kan gebruik van cannabis de kans vergroten dat zich schizofrenie ontwikkelt. Die kans wordt groter als iemand op heel jonge leeftijd begint met blowen. Als schizofrenie in de familie voorkomt, is het raadzaam om niet te blowen.

Gebruik van hasj op jonge leeftijd vergroot ook de kans op het ontwikkelen van depressies.

Psychose door amfetamine

Langdurig en overmatig gebruik van amfetamine kan leiden tot een psychose. Gebruikers hebben het gevoel achtervolgd te worden. Soms zijn er hallucinaties. De gebruiker ziet dan bijvoorbeeld glassplinters of kristallen. De gebruiker heeft soms ook het gevoel dat er op of onder zijn huid beestjes zitten.

Als het gebruik stopt, is de psychose na een paar dagen voorbij. Als iemand heel heftig heeft gebruikt, kan de psychose langer duren.

Psychose bij cocaïne

Ook bij cocaïne kan langdurig gebruik tot psychoses leiden. Ook hier zie je achtervolgingswanen. Dat komt doordat cocaïne het schrikcentrum in de hersenen overmatig prikkelt. Je schrikt de hele tijd en zoekt dan naar een oorzaak. Als vanzelf ga je dan denken dat iemand je kwaad wil doen.

Soms kunnen mensen ook zeer agressief worden.

Bij cocaïne zie je vaak depressies optreden. Mensen zijn somber, apathisch, moe, futloos of eten en slapen niet meer.

Psychose door xtc

Er zijn een aantal gevallen beschreven waarbij mensen na het gebruiken van xtc psychotisch werden, vaak met achtervolgingswanen. Soms had de psychose een chronisch karakter.

Ook kan door het gebruik van xtc een paniekstoornis optreden. In een enkel geval hield die een paar maanden aan.

Depressies zijn ook beschreven. Soms ontwikkelden de depressies zich direct na het gebruik van xtc, soms na verloop van tijd.

Vooral voor personen die gevoelig zijn voor het ontwikkelen van een psychose of depressie, is xtc riskant. Xtc kan de psychose of depressie dan versnellen.

Psychose door heroïne

Een psychose als gevolg van heroïnegebruik treedt niet op. Opiaten werken angstremmend.

Als mensen van zichzelf al psychotisch zijn, hebben opiaten een gunstig effect op psychosen. Door de heroïne trekt de persoon zich vaak wat minder aan van de psychose. Hij heeft er als het ware minder last van.

Anders ligt dat als mensen gaan ontwennen. Dan kunnen soms angst en achtervolgingswaanzin ontstaan. Hallucinaties treden zelden op. Ook kunnen depressies ontstaan. Was iemand al psychotisch, dan kan de gebruiker weer meer last krijgen van zijn psychose.

Psychose door lsd

Lsd kan leiden tot een psychose met angsten, hallucinaties en verwardheid. Meestal is dit na een paar dagen of weken weer over. Soms duurt het langer. Het effect van lsd kan wel lijken op een psychose op het moment dat je het gebruikt. Deze gemoedstoestand verdwijnt als de lsd is uitgewerkt.

Psychose bij absint

Ook het vroeger veelgebruikte absint (eind 19e eeuw) kan een psychiatrisch beeld tot gevolg hebben dat lijkt op een psychose, het zogenoemde absintisme.

 

Versie: augustus 2019

Wat is depersonalisatie?

Het gebruik van drugs kan depersonalisatie veroorzaken. Depersonalisatie betekent dat je je afgescheiden voelt van jezelf en van je omgeving. Je voelt je niet meer in de realiteit, en dat kan best beangstigend zijn.

Drugs kan dit soort gewaarwordingen veroorzaken. Wanneer je hier last van hebt gehad raden we  aan om voorlopig geen drugs te gebruiken. Hierdoor krijgen je hersenen wat rust, en loop je minder kans dat de klachten van depersonalisatie terugkomen.

Daarnaast is het raadzaam om een afspraak te maken met de huisarts. Depersonalisatie kan soms een onderdeel zijn van verschillende psychiatrische ziekten. Laat jezelf daarom onderzoeken bij een arts, zodat deze kan bekijken of er niet iets anders met je aan de hand is. Kijk ook op deze pagina voor meer informatie:

Wat voor klachten kun je krijgen na drugsgebruik?

Lees meer in de factsheet van het Trimbos-instituut: Langdurige klachten na ecstasygebruik

 

Versie: augustus 2019

 

Waarom zijn drugs schadelijk voor het lichaam?

Lichamelijke schade door gebruik van drugs kan ontstaan door:

  • De drug zelf.
  • De toedieningswijze.
  • De omstandigheden waaronder gebruikt wordt.

Op alle drie de punten kun je maatregelen nemen om de risico’s te beperken.

De drug zelf

Sommige drugs zijn giftig. Alcohol is bij overmatig gebruik een uiterst giftige stof. Het is schadelijk voor je hersenen, lever en maag. Ook xtc kan bepaalde hersencellen beschadigen. Cocaïne en amfetamine belasten het hart en de bloedvaten. Amfetaminen kunnen ook bepaalde hersencellen beschadigen. Sommige drugs leiden snel tot een overdosis. Heroïne en GHB zijn hier voorbeelden van.

Maatregelen om de risico’s te beperken zijn in veel gevallen mogelijk. Meestal door niet te veel en niet te vaak te gebruiken. Schade aan je longen is moeilijk te voorkomen. Ook bij heel weinig roken kan al schade optreden. Zo is bekend dat door meeroken van tabak (en dat is toch echt weinig roken) elk jaar al een paar duizend mensen overlijden.

Toedieningswijze

De toedieningswijze van een drug kan de schade verder vergroten. Roken of inhaleren van tabak, cannabis of van heroïne en basecoke dampen is uiterst schadelijk voor de longen. Door snuiven van cocaïne kan het neusslijmvlies uitdrogen en gaan ontsteken. Spuiten gebeurt vaak onhygiënisch waardoor de risico’s op aderontsteking toenemen. Door het gebruik van spuiten van anderen kunnen allerlei ziektes overgedragen worden zoals hepatitis en hiv.

Door een verstandige toedieningswijze kun je de risico’s beperken.

  • Diep inhaleren van hasj en wiet bijvoorbeeld is volstrekt onnodig. Alle THC wordt al in het begin van de longen opgenomen. Door niet te diep te inhaleren kun je de teneerslag sterk verminderen.
  • Ook de risico’s van snuiven kun je beperken. Door de cocaïne fijn te maken, je neus daarna met lauw water na te spoelen en door geen kokertjes te gebruiken die al door anderen zijn gebruikt (i.v.m. hepatitis).
  • Door altijd een nieuwe spuit te gebruiken kun je de risico’s van spuiten beperken. Als je als druggebruiker spuit zoals een diabetes patiënt kun je veel leed voorkomen.

Omstandigheden

De omstandigheden waaronder gebruikt moet worden dragen extra bij aan de risico’s. Drugs zijn illegaal waardoor er geen controle is op de kwaliteit. Soms worden bestrijdingsmiddelen gebruikt bij de teelt. Ook worden drugs soms versneden met gevaarlijke stoffen.

Het illegaal zijn, zorgt er ook vaak voor dat druggebruikers niet aan nieuwe spuiten kunnen komen waardoor zij wel onveilig moeten gebruiken. Raken druggebruikers verslaafd dan worden de levensomstandigheden steeds moeilijker. Alles draait om drugs en het je zelf verzorgen schiet erbij in. Ook daardoor worden de risico’s groter. Ook hier kunnen de risico’s enigszins beperkt worden. Met name door er voor te zorgen dat er behalve op ontwenning gerichte hulpverlening, ook hulpverlening is, die druggebruikers opvangt en voorzieningen biedt als methadonverstrekking en spuitomruil.

 

Versie: oktober 2019

Wat voor klachten kun je krijgen na drugsgebruik?

Na het gebruik van partydrugs als xtc, cannabis, speed en coke ontstaan soms klachten die langer duren of intenser zijn dan een kater. Medische uitleg en behandeling zijn dan noodzakelijk. Brijder heeft hiervoor een landelijk spreekuur partydrugs opgericht. Als je klachten hebt kun je bellen met het medisch spreekuur partydrugs: 088 – 358 29 40.

Wat voor klachten kunnen door partydrugs ontstaan?

Voorbeelden van klachten waarvoor je terecht kunt bij het medisch spreekuur partydrugs:

  • zichtproblemen onder de noemer ‘HPPD’: hallucinogen persisting perception disorder; zoals visual snow (oogruis), floaters en nabeelden
  • depersonalisatie en de-realisatie: het vreemd aanvoelen van de omgeving of van je eigen lichaam
  • angst- en paniekklachten
  • concentratieproblemen
  • depressiviteit
  • extreme vermoeidheid
  • gevoel van schokken in het hoofd
  • tintelingen
  • duizelingen of bewegingswaarnemingen

Hoe werkt dat?

Mocht je klachten hebben na een avondje feesten die maar niet weggaan en waar je je zorgen over maakt, dan kun je bellen met het landelijk medisch spreekuur partydrugs: 088 – 358 38 00. In de meeste gevallen krijg je een telefonisch advies van een verslavingsarts van de Brijder. Een telefonisch consult is gratis. Als het nodig is dan kan de arts een afspraak voor je maken op het spreekuur in Haarlem. Een consult op het spreekuur wordt vergoed door de zorgverzekeraar (na aftrek van de eigen bijdrage). Een aantal Belgische zorgverzekeraars vergoeden het spreekuur ook.

Het behandelen en signaleren van klachten na drugsgebruik is specialistisch werk waar huisartsen zelden mee in aanraking komen. Daarom kunnen zij ook bellen met dit spreekuur om hun vragen te stellen.

Drugs combineren

Gerard Alderliefste, arts van het medisch spreekuur partydrugs krijgt telefoontjes uit heel Nederland. Van mensen met klachten en van huisartsen die advies vragen. In de praktijk blijkt dat mensen die drugs combineren meer risico lopen dan mensen die één soort drug gebruiken. Het blijken de hallucinogenen te zijn, cannabis en vooral xtc, die lange termijn klachten kunnen veroorzaken.

Mensen die drugs combineren:

  • hebben vaker klachten en een grotere kans op het ontstaan van klachten
  • hebben vaker klachten die langer duren

Wij raden gecombineerd gebruik daarom ten strengste af. Terwijl we weten dat juist partygangers vaak combineren. Als mensen uppers gebruiken, zoals xtc, coke en speed, proberen ze dat te compenseren met een downer, zoals een jointje of een biertje. Andersom gebeurt precies hetzelfde: merk je dat je slap wordt van een biertje, dan neem je een pil of een lijntje. Veel gebruikers denken heel machinaal; ‘we nemen een beetje plus, een beetje min en dan zijn we weer in balans’. Zo werkt het natuurlijk niet. Medisch gesproken is het gewoon niet gezond. Gebruikers die meerdere drugs gebruiken lopen vaker rond met klachten dan mensen die één type drugs gebruiken. Ik heb nog niemand op mijn spreekuur gehad die alleen xtc met water gebruikt. Die mensen zijn er wel, maar die komen niet hier.”

Bron: Partydrugsspreekuur Brijder 

Wil je meer informatie over klachten na drugsgebruik, of heb je een andere vraag? Stel hier je vraag.

 

Versie: augustus 2019

Is druggebruik slecht voor je geestelijke ontwikkeling?

Druggebruik kan zowel een negatieve invloed als een positieve invloed hebben op de geestelijke ontwikkeling. Wie opgroeit, moet veel keuzes maken. Soms kun je daar onzeker van worden. Dat hoort bij opgroeien, maar het kan ook beangstigend of onprettig zijn. Soms gaan jongeren drugs gebruiken om maar geen last te hebben van deze onprettige gevoelens. Ze willen de lastige keuzes die ze moeten maken het liefst vergeten. Als je om deze reden gaat gebruiken kunnen drugs je ontwikkeling remmen.

Bij opgroeien hoort dat je veel dingen moet leren. Je moet ontdekken wie je bent, wat je later wil gaan doen, wat je wel leuk en wat je niet leuk vindt. Soms wil je de lastige keuzes die je moet maken het liefst vergeten. Als je om deze reden drugs gaat gebruiken kun je in je ontwikkeling geremd worden. Je staat stil en komt niet verder.

In de behandeling zie je soms jongeren van rond de 30 die bijvoorbeeld al 10 jaar dagelijks blowen. Van hun vrienden is iedereen om hun heen klaar met school, getrouwd en heeft een baan. Zij gebruiken echter nog steeds en zijn niets opgeschoten. Als ze dan willen stoppen of minderen met gebruik merken ze dat dat moeilijk is.

Drugs kunnen ook een positieve invloed hebben op de geestelijke ontwikkeling. Drugs worden niet voor niets ook geestverruimende middelen genoemd. Sommige mensen ervaren dat door het gebruik van drugs hun geestelijke ontwikkeling is gegroeid. Mensen die vast zitten in hun denkwijze en bijvoorbeeld niet verder komen met een project kunnen door het gebruik van drugs opeens ‘out of the box’ denken en zo op dingen komen waar ze niet eerder aan hadden gedacht. Op die manier kan het ook een positieve invloed hebben op je geestelijke ontwikkeling. Maar alleen als er gebruikt wordt wanneer iemand zich geestelijk en lichamelijk goed voelt.

 

Versie: augustus 2019

Wat is een recreatieve gebruiker?

Recreatief gebruik wordt gekenmerkt door:

  • Gebruik voor plezier en ontspanning. Gebruik voor de roes.
  • Gebruik zonder dat het invloed heeft op werk/school/hobby’s of op contacten met familie en vrienden.
  • Gebruik waarbij men zich bewust is van de risico’s.
  • Gebruik dat matig en gecontroleerd is en dat weinig of geen tijd kost.

Recreatief gebruik staat tegenover problematisch gebruik. Dat is gebruik waarbij problemen ontstaan op gebied van gezondheid, werk of school, vrienden en familie en verslaving. Veel mensen die problematisch gebruiken hebben in het begin recreatief gebruikt. Het risico van recreatief gebruik is dan ook, dat er een kans bestaat dat het overgaat in problematisch gebruik. Als je je aan bovenstaande kenmerken van recreatief gebruik houdt verklein je de kans dat het problematisch wordt.

 

Versie: augustus 2019

Wat is een chronische gebruiker?

Chronisch betekent langdurig, voortdurend. Een chronische gebruiker is iemand die langdurig gebruikt en bij wie de kans op minderen of stoppen met gebruik, klein is. Chronische gebruikers zie je zowel bij alcohol als bij drugs. Vaak hebben zij behalve verslavingsproblemen ook psychiatrische problemen en allerlei door alcohol of drugs veroorzaakte lichamelijke aandoeningen.

Hersenbeschadiging

Ook kan, vooral bij alcoholgebruik, hersenbeschadiging optreden. Bij chronische gebruikers zijn vaak grote sociale problemen ontstaan. Contacten met familie, werk en huis zijn verloren gegaan. Psychiatrische en lichamelijke ziekten, hersenbeschadiging en mogelijk een zwervend bestaan zorgen ervoor dat de verslaving aan alcohol of drugs chronisch wordt.

Behandelaanbod

Mentrum (net als Jellinek ook onderdeel van Arkin) heeft een uitgebreid behandelaanbod voor chronische verslaafden. Er wordt geprobeerd de schadelijke gevolgen van een verslaving te beperken, gebruik zoveel mogelijk te verminderen en een optimaal herstel van functioneren op verschillende levensgebieden te realiseren.

Ook de GGD in Amsterdam heeft een uitgebreid aanbod voor chronische verslaafden. Met behulp van verstrekking van methadon en soms zelfs verstrekking van heroïne wordt geprobeerd om te voorkomen dat de verslaafde verder afglijdt. Methadon wordt in een constante dosis gegeven zonder dat er afgebouwd wordt.

Cure of Care

Vaak wordt gedacht dat je aan chronisch verslaafden een behandelaanbod zou moeten doen dat gericht is op gehele ontwenning (cure ofwel genezen) en dat voorzieningen waarbij methadon in onderhoudsdosissen gegeven wordt (care ofwel verzorging), mensen nodeloos verslaafd houdt. Probleem is echter dat chronische verslaafden van een behandelaanbod dat enkel gericht is op ontwenning geen gebruik willen of kunnen maken. De kans dat zij dan steeds slechter gaan functioneren, mogelijk een overdosis nemen of allerlei ziekten oplopen wordt dan te groot.

Zoiets heeft in het verleden bijvoorbeeld in Duitsland plaatsgevonden. Daar zijn honderden, zo niet duizenden verslaafden overleden aan een overdosis.

 

Versie: juni 2020

Welke drug is de gevaarlijkste?

In 2009 heeft een groep experts drugs beoordeeld op schadelijkheid. Daaruit kwam de volgende rangschikking:

  1. Crack
  2. Heroïne
  3. Tabak
  4. Alcohol
  5. Cocaïne
  6. Methamfetamine
  7. Amfetamine
  8. GHB
  9. Benzodiazepinen (slaap- en kalmeringsmiddelen)
  10. Cannabis
  11. Ketamine
  12. MDMA (XTC)
  13. Khat
  14. LSD
  15. Paddo’s

De drugs werden beoordeeld op de volgende aspecten:

  • Acute giftigheid (ziekten, overdosis)
  • Chronische giftigheid (ziekten)
  • Verslaving
  • Sociale schade op gebruikersniveau
  • Sociale schade op bevolkingsniveau

Een drug kan een verwoestend effect hebben op individueel niveau, maar als die drug nauwelijks gebruikt wordt, zal het effect op het niveau van de gehele bevolking meevallen.

Hieronder volgt een tabel met de rangschikking van drugs op de verschillende aspecten van schadelijk naar minder schadelijk.

Acute toxiciteit Chronische toxiciteit Verslaving Sociale schade individueel Sociale schade bevolking
Heroïne Tabak Heroïne Crack Alcohol
Crack Crack Crack Heroïne Tabak
Methamfetamine Alcohol Tabak Alcohol Crack
Alcohol Methamfetamine Methamfetamine Tabak Heroïne
Cocaïne Cocaïne Cocaïne Cocaïne Cocaïne
GHB Heroïne Alcohol Methamfetamine Cannabis
Amfetamine Amfetamine Amfetamine Amfetamine Benzo’s
Ketamine Cannabis Benzo’s GHB Amfetamine
LSD MDMA (XTC) GHB Cannabis MDMA (XTC)
MDMA (XTC) Khat Cannabis Benzo’s GHB
Benzo’s Ketamine Ketamine MDMA (XTC) Methamfetamine
Paddo’s Benzo’s Khat Ketamine Ketamine
Cannabis GHB MDMA (XTC) LSD Paddo’s
Tabak LSD Paddo’s Paddo’s LSD
Khat Paddo’s LSD Khat Khat

Duidelijk is dat alcohol, tabak, heroïne en crack hoog scoren. Paddo’s, LSD en khat scoren relatief laag. In Engeland is een dergelijke rangschikking ook gedaan (Nutt et al., Lancet 2007). De scores van de Nederlanders komen overeen met die van de Engelsen.

Het onderzoek is in 2009 gedaan. Als het onderzoek nu opnieuw uitgevoerd zou worden, zouden sommige middelen anders scoren. Over GHB hebben we in de afgelopen 10 jaar geleerd dat het een erg verslavend middel is. Dit middel zou mogelijk hoger scoren dan het nu doet.

Bron: RIVM, Ranking van Drugs, 2009.

 

Versie: november 2020

Kunnen drugs een verdoving beïnvloeden?

Ja, drugs kunnen een verdoving beïnvloeden. Sommige middelen waaronder speed en ketamine kunnen de effecten van een verdoving verminderen waardoor deze minder goed werkt.

Bij een enkele keer gebruik hangt het er natuurlijk wel van af hoelang geleden er is gebruikt. Als het 1 keer was, een paar weken geleden, dan zal dit geen effect hebben op verdoving of narcose.

Bij regelmatiger gebruik, wanneer er tolerantie is opgebouwd, kan dit er voor zorgen dat een narcose of verdoving minder goed werkt. Dan heb je dus meer verdoving nodig hebt om niets te voelen.

Een arts zal hier ook altijd naar vragen voordat hij een verdoving/narcose toedient. Als hij dit niet doet, is het zeker aan te raden hier zelf open over te zijn en dit eerlijk te vertellen. Hierdoor kom je niet in de problemen. Een arts is er om jou te helpen en zal de verdoving hier vervolgens op aanpassen.

 

Versie: september 2019

Hoe kun je aan drugspreventie doen?

Drugspreventie is het voorkomen dat mensen drugs gaan gebruiken of om schade die drugs tot gevolg kan hebben te voorkomen. Dit kan via:

  • Beperken van de beschikbaarheid van drugs
  • Voorlichting
  • Zo snel mogelijk reageren op beginnende problemen

Met het beperken van de beschikbaarheid werp je drempels op om het middel te gaan gebruiken. Het gaat dan om zaken als: het verminderen van het aantal verkooppunten of het verhogen van de prijzen. Met voorlichting kan geprobeerd worden om gebruik te voorkomen, gebruik uit te stellen of de risico’s van gebruik te beperken. In een vroeg stadium signaleren van problemen kan voorkomen dat problemen uit de hand lopen.

Beperken beschikbaarheid

Via de Opiumwet, de wet waarin productie, verkoop, bezit, import en export van drugs strafbaar is gesteld, wordt geprobeerd te voorkomen dat drugs verkrijgbaar zijn. Het handhaven van de Opiumwet is niet het werk van preventie maar van politie en justitie. Een totaal verbod is de meest radicale maatregel en die maatregel wordt in geval van drugs vaak toegepast.

Alcohol, cafeïne, tabak en gokken zijn niet verboden. Wel kan geprobeerd worden om via allerlei wetten en regels gebruik zoveel mogelijk te beperken. Preventie kan vanuit haar invalshoek ook aandringen op dergelijke regels. Het gaat dan om zaken als het instellen van leeftijdsgrenzen (geen alcohol onder de 18), verminderen van het aantal verkooppunten (geen alcoholverkoop in benzinestations), verhogen van prijzen, etc.

Dit soort maatregelen kunnen door parlement en regering genomen worden maar ook gemeenten en organisaties, zoals scholen of bedrijven, kunnen allerlei maatregelen nemen die de beschikbaarheid beperken. Gemeenten kunnen voorwaarden stellen aan een vergunning voor het schenken van alcoholhoudende drank. In de vergunning kan ook iets gezegd worden over sluitingstijden, happy hours en de toegangsleeftijd.

Het verbieden van drugs heeft ook diverse andere ongewenste effecten. Je kan denken aan vervuiling, het krijgen van een strafblad bij een kleine overtreding en milieuvervuiling. Het verbieden van drugs is een vaak gekozen strategie van politici, maar het is de vraag of het de beste strategie is als de gezondheid van de bevolking als belangrijkste aspect gekozen wordt.

Voorlichting

Via voorlichting kan geprobeerd worden de vraag naar drugs te verminderen. Voorlichting kan zich richten op twee groepen:

  1. Mensen die nog niet gebruiken.
  2. Mensen die al wel (regelmatig) gebruiken.

Bij mensen die nog niet gebruiken is het doel van de voorlichting veelal het versterken van de keuze om niet te gebruiken. Vooral op scholen wordt veel aandacht aan drugsvoorlichting besteed. Landelijk en regionaal is het project Helder op School ontwikkeld. Door middel van dit project worden scholen gestimuleerd aandacht te besteden aan alcohol- en drugspreventie. Het project is geëvalueerd en het blijkt effectief te zijn. Voorlichting kan ook op massamediale wijze gevoerd worden. Via internet, radio, televisie en via billboards.
Hieruit blijkt dat preventie vooral afgestemd moet zijn op leeftijd en niveau.

Voorlichting kan zich ook richten op mensen die al wel gebruiken. Het doel is dan de risico´s van gebruik zoveel mogelijk te beperken. In dit soort van voorlichting worden tips gegeven over zo verstandig mogelijk gebruik. Bij cannabis, maar ook bij XTC, wordt een dergelijke aanpak gevoerd. In coffeeshops vind je vaak voorlichtingsmateriaal met tips over zo verantwoord mogelijk gebruik. Ook aan XTC-gebruikers is veel voorlichting gegeven om de risico’s zoveel mogelijk te beperken. Zo wordt aan gebruikers aangeraden om in ieder geval hun pil te laten testen. Soms vindt de voorlichting door leeftijdsgenoten en leefstijlgenoten plaats (peer-education). Ook dat blijkt positief te werken. Twee bekende peer projecten zijn Unity en Connect.

Ook voor de groep mensen die niet kunnen stoppen met gebruik zijn er programma’s om risico’s te voorkomen. Denk aan spuitenruil programma’s, gebruikersruimten en medische heroïne- verstrekking.

Tijdig reageren op riskant gedrag.

Preventie kan ook proberen ervoor te zorgen dat er zo snel en zo vroeg mogelijk gereageerd wordt op uit de hand lopend alcohol- of druggebruik. Het uit de hand lopen van drugsgebruik vindt plaats lang voordat mensen de weg naar de hulpverlening zoeken. Bij alcohol lopen mensen regelmatig jarenlang rond met steeds groter wordende alcoholproblemen, voordat ze besluiten er iets aan te doen. Bij drugs gaat dat meestal sneller. Door vrienden, ouders maar ook beroepskrachten als maatschappelijk werkers, artsen etc. te informeren over hoe ze op beginnend problematisch gebruik kunnen reageren, kan veel onheil voorkomen worden.

Ook internet biedt tegenwoordig veel mogelijkheden om te reageren op riskant gedrag. Op deze site staan testen waarmee je kunt nagaan of je riskant gebruikt. Ook wordt op internet advies op maat aangeboden en zijn er zelfhulpprogramma’s. Bij advies op maat vul je een vragenlijst in over bijvoorbeeld alcoholgebruik waarna je een persoonlijk advies krijgt. Zelfhulpprogramma’s bieden een instructie om zelf met alcohol- of druggebruik te minderen.

Effecten

Er is ook onderzocht of preventie werkt. Het blijkt dat voorlichting op school kan werken. Preventie bedreven door leeftijdsgenoten blijkt ook positief (2). Ook interventies op internet blijken positief te werken. Massamediale campagnes hebben meestal niet zo’n succes. Zij kunnen wel het bewustzijn van het probleem iets vergroten, maar blijken nauwelijks effect te hebben op het gebruik (1).

Tenslotte blijkt dat wanneer preventiemaatregelen gecombineerd uitgevoerd worden de kans op succes het grootst is. Wanneer een programma op scholen gecombineerd wordt met een massamediale campagne blijkt dit effectiever dan een wanneer het programma alleen uitgevoerd wordt.

Bronnen

  1. Effecten van preventie, VTV (2010)
  2. Preventie van schadelijk alcoholgebruik en drugsgebruik onder volwassenen, IVO (2010)

 

Versie: juni 2020

ISO 9001 HKZ

Disclaimer | Privacy- en Cookiebeleid | © 2020 Jellinek - Alle rechten voorbehouden | Realisatie: Lemon

Arkin