Deel jouw ervaring

Stimulerend / uppers

Hieronder lees je alle vragen over dit thema. Kan je iets niet vinden? Stel dan je vraag aan een van onze medewerkers via Vraag & Antwoord.

Wat is methylon?

Methylon (ook wel methylone genoemd) is een NPS, wat staat voor Nieuwe Psychoactieve Stof. Methylon behoort scheikundig gezien tot de cathinonen, net als 3-MMC en 4-MMC. Cathinonen zijn afgeleiden van de stof cathinon dat van oorsprong in de khatplant voorkomt. Een andere naam voor methylon is bk-MDMA. Uit die naam blijkt al dat het scheikundig ook erg lijkt op MDMA. Daarnaast staat methylon ook wel bekend als M1 of MDMC.

Over NPS-en, ook wel bekend als research chemicals, is erg weinig bekend. Er is vaak weinig tot geen onderzoek naar gedaan en de langetermijneffecten zijn daarom nog niet bekend. Gebruikers zijn hun eigen proefkonijn als ze toch besluiten te gebruiken. Dit gebrek aan onderzoek geldt ook voor methylon.

Methylon werd een tijd in Nederland verkocht in smartshops onder de naam Explosion. Daarna werd het een tijd lang nog online verkocht via research chemical websites. Sinds het

Effecten methylon

De effecten van methylon lijken op die van MDMA/xtc. Methylon werkt stimulerend en geeft euforie. Je hebt meer behoefte om te praten, je beleeft muziek intenser en je wordt empathischer en socialer. De belangrijkste lichamelijke effecten zijn: toegenomen energie, grotere pupillen, verhoogde hartslag en bloeddruk, verhoogde lichaamstemperatuur, moeite met plassen en stijve kaken.

Bijwerkingen en risico’s

De bijwerkingen en risico’s van methylon zijn vergelijkbaar met die van MDMA. Het verschil met MDMA is dat er naar MDMA al behoorlijk veel onderzoek gedaan is en naar methylon veel minder. Het kan dus zijn dat niet alle risico’s bekend zijn.

  • Verslaving: methylon is niet lichamelijk verslavend. Het zou kunnen dat iemand geestelijk verslaafd raakt aan methylon, maar die kans is klein. Methylon zorgt vaak voor een kater, vergelijkbaar met die van MDMA. Dat maakt het minder aantrekkelijk om het middel vaak te gebruiken.
  • Oververhitting (hyperthermie): net als bij MDMA kan het lichaam wat warmer worden. Als je dan ook veel beweegt (danst) en in een slecht geventileerde, vochtige ruimte bent dan kan het zijn dat je lichaam te warm wordt en je medische hulp nodig hebt.
  • Watervergiftiging (hyponatriemie): het is onbekend of methylon er net als MDMA voor zorgt dat het lichaam extra vocht vast houdt.
  • Overdosering: bij een te hoge dosering bestaat de kans dat verschillende organen van het lichaam niet goed meer kunnen functioneren, met in extreme gevallen de dood tot gevolg.

De wet

Per 1 januari 2016 is het op lijst 1 van de Opiumwet geplaatst. Productie, bezit, handel en in- en uitvoer zijn daarmee net zo strafbaar als bijvoorbeeld MDMA.

 

Bron

WHO- Critical Review Report Methylon 2014
https://psychonautwiki.org/wiki/Methylone
Piao- Methylone-induced Hyperthermia and Lethal Toxicity: Role of the Dopamine and Serotonin Transporters. Behavioural pharmacology 2015. DOI: 10.1097/FBP.0000000000000135.

Versie: mei 2020

Waar moet ik rekening mee houden als in drugs wil gebruiken ten tijde van het coronavirus?

Het gebruik van drugs is nooit zonder risico, maar door het coronavirus moet je met nog meer dingen rekening houden. Ben je toch van plan drugs te gebruiken? Unity heeft hier een informatieve pagina voor gemaakt, bekijk deze hier:

Coronavirus en alcohol, tabak en ander drugsgebruik

 

Is drugs langer aantoonbaar in het bloed of speeksel bij iemand met extreem ondergewicht (anorexia)?

In principe breken mensen met anorexia hun medicatie (en dus ook drugs) even snel af als andere mensen. Ze hebben wel minder verdelingsvolume, dus minder lichaamsvolume waarover medicatie kan worden verspreid, waardoor ze een lagere dosering medicatie moeten gebruiken dan gezonde mensen, maar de afbraaksnelheid blijft hetzelfde.

Verder raden we mensen met anorexia af om drugs te gebruiken, met name cocaïne of andere stimulerende middelen. Mensen met anorexia hebben soms een zout-tekort (kalium) in hun bloed, hierdoor lopen ze een groter risico op hartritmestoornissen dan gezonde mensen. Cocaïne geeft ook een verhoogd risico op hartritmestoornissen, dus voor mensen met anorexia wordt dit risico nog groter.

 

Versie: maart 2020

Wat is flakka?

Flakka, ofwel Alfa-PVP is een NPS of designer drugs. Het wordt ook wel gravel genoemd.

Het is een stimulerende drug. In 2013 kwam het voor het eerst op de markt in de VS.
In Nederland zijn er nog geen signalen dat Flakka gebruikt wordt, ondanks dat de media hier wel aandacht aan heeft gegeven. Bij het DIMS (Drugs Informatie Monitoring Systeem), dat via de testservices monitort welke drugs er op de markt zijn in Nederland, is Flakka nog geen enkele keer ingeleverd. Dit wijst erop dat het dus niet veelvuldig in omloop is (1). Ook bij het NFI (Nederlands Forensisch Instituut) is Flakka nog geen één keer gesignaleerd.

 

Bron: Flakka, feit of fictie? Trimbos-instituut legt uit, Trimbos-instituut (2016)

 

Versie: augustus 2016

Wat is 3-MMC?

3-MMC is een NPS, wat staat voor Nieuwe Psychoactieve Stof. Het is een amfetamine-achtige stof die qua werking lijkt op 4-MMC (ook wel bekend als mephedrone of miauw miauw).

Over NPS-en, ook wel bekend als research chemicals, is erg weinig bekend. Er is vaak weinig tot geen onderzoek naar gedaan en de langetermijneffecten zijn daarom nog niet bekend. Gebruikers zijn hun eigen proefkonijn als ze toch besluiten te gebruiken.

Effecten 3-MMC

3-MMC werkt stimulerend en licht bewustzijnsveranderend. Gebruikers voelen zich alert, euforisch en energiek en ze hebben de behoefte om meer contact te maken en te praten. Ook ervaren ze meer zelfvertrouwen. Het effect wordt wel omschreven als een combinatie tussen MDMA en cocaïne.

Lichamelijke effecten van 3-MMC zijn: stijging van bloeddruk, verhoging lichaamstemperatuur, stimulatie en verhoogde spierspanning, zweten, droge mond, grote pupillen en tandenknarsen.

Bijwerkingen en risico’s 3-MMC

Over de risico’s van 3-MMC is relatief weinig bekend. De genoemde risico’s zijn gebaseerd op gebruikerservaring en incidenten met het middel. Gebruikers melden: hoofdpijn, verwarring, misselijkheid, angst en paranoia. Daarnaast ervaren ze een sterke neiging om het middel opnieuw te nemen (craving). In de dagen na gebruik voelen ze zich soms neerslachtig of depressief. Ook kunnen ze last hebben van hartkloppingen, uitputting, uitdroging, oververhitting, spierspasmes. Daarnaast zijn er ook incidenten bekend waarbij de gebruikers een epileptische aanval, delier of drugspsychose kregen.

 

Voor meer informatie bekijk ook de informatie over 3-MMC op de website van Unity. En de pagina Wat zijn NPS, designer drugs of research chemicals.

 

Versie: maart 2019

Wat is mefedron, mephedrone, bubble of miauw miauw?

Mephedrone (mefedron) (4-methylmethcathinone, 4-MMC) is een amfetamine-achtige stof. Het wordt ook wel “miauw miauw” of bubble genoemd. Het komt op de markt als kristal, poeder of capsule. In 2009 dook mephedrone op in het Verenigd Koninkrijk waar de populariteit in korte tijd enorm toenam. In Engeland, maar ook in Nederland, werd mephedrone verkocht als voedingsmiddel voor planten of als badzout. Dit was een truc om de wet te ontduiken. Mephedrone is uiteraard geen voedingsmiddel voor planten.
Deze “voedingsmiddelen” worden ook wel NPS (nieuwe psychoactieve stof) of research chemicals genoemd. NPS zijn meestal niet goed onderzocht. Er is vaak weinig tot geen onderzoek naar gedaan en de langetermijneffecten zijn vaak nog niet bekend. Gebruikers zijn hun eigen proefkonijn als ze toch besluiten te gebruiken.
Eind 2009 werd mephedrone in als xtc verkochte pillen aangetroffen (de zogenaamde “Swirls”).

Effecten miauw miauw

Miauw miauw werkt stimulerend en licht bewustzijnsveranderend. Gebruikers voelen zich euforisch, energiek, tintelend, waarderen muziek beter, zijn open en krijgen de neiging op veel te praten. Het effect is enigszins vergelijkbaar met dat van xtc, maar het effect dat je je betrokken voelt met anderen is minder. Het effect wordt wel omschreven als een combinatie tussen MDMA en cocaïne.

Lichamelijke effecten van miauw miauw zijn: stijging van bloeddruk, verhoging lichaamstemperatuur, zweten, droge mond, grote pupillen, moeilijkheden met plassen, stijve kaken waardoor tanden op elkaar worden gedrukt en soms wazig zien.

Werkingsduur miauw miauw

Na het slikken van een pil, capsule of bommetje (poeder in een vloeitje) begint miauw miauw binnen 15 tot 45 minuten te werken. De werkingsduur van miauw miauw is 1,5 tot 3 uur. Bij snuiven werkt het na enkele minuten. De werkingsduur is 45 minuten tot 1,5 uur. Nadat miauw miauw uitgewerkt is kunnen mensen nog een paar uur lang niet slapen. Mensen zijn dan erg geneigd om bij te nemen. Gegevens over de dosis zijn er alleen op basis van gebruikerservaringen.

Bijwerkingen miauw miauw

Met name bij hoge doseringen en langdurig gebruik kunnen negatieve effecten optreden. Gebruikers melden: hoofdpijn, hartkloppingen, verwardheid, angst en paranoia. Ook hebben ze last van misselijkheid, hoofdpijn, duizeligheid, transpiratie, pijn in de hartstreek en neusbloedingen (bij snuiven). Verder worden slapeloosheid en verminderde concentratie gemeld. Opvallend is dat sommige gebruikers bij hoge doseringen last kregen van paarse knieën en ellebogen. Dit duidt mogelijk op vaatvernauwing of een auto-immuunziekte. Zolang hier geen duidelijkheid over is, wordt gebruikers met deze klachten aangeraden direct te stoppen met gebruik en naar een arts te gaan.

Verslaving

Met name bij snuiven kan mephedrone of miauw miauw verslavend werken. De roes en de daaropvolgende dip zorgen voor een sterk verlangen om opnieuw te gebruiken. Bij veelvuldig gebruik treedt tolerantie op. De effecten worden minder gevoeld en de dosis moet omhoog. Gebruikers nemen vaak meer dan ze van plan waren.

De wet

In mei 2012 is mephedrone opgenomen in de Opiumwet en op lijst I geplaatst. Mephedrone valt dus onder harddrugs. Bezit, productie en verkoop zijn strafbaar.

 

Versie: december 2017

Wat is (4-)MTA?

4-MTA (4-methylthioamfetamine) werd in 1969 in de Verenigde Staten ontwikkeld als middel tegen depressies. In Nederland is het korte tijd in smartshops verkocht.

Wat doet het?

Chemisch is het middel verwant aan amfetamine. Het gevoelde effect lijkt echter meer op xtc. 4-MTA verbetert de stemming en voorkomt dat je slaperig wordt. Gebruikers voelen zich vredig en kalm.

Verslavingskans

Waarschijnlijk geldt voor 4-MTA hetzelfde als voor xtc: het is niet zozeer lichamelijk maar kan wel geestelijk verslavend zijn.

Overige risico’s

Gebruikers kunnen misselijk worden, in de war raken of oververhit raken. Het middel beïnvloedt waarschijnlijk ook de waarneming en de coördinatie waardoor deelname aan het verkeer riskant is. Het middel begint pas na anderhalf tot drie uur te werken. Wanneer de gebruiker dit niet weet is dat zeer riskant.

Doordat een gebruiker niks voelt, is deze geneigd sneller bij te nemen wat tot overdosering kan leiden. De effecten kunnen wel 15 uur aanhouden.

Nadat in Europa enkele mensen na 4-MTA-gebruik zijn overleden en een aantal een niet dodelijke vergiftiging hebben gehad is het middel in 1999 wegens gezondheidsrisico’s verboden.

De wet

De drug is opgenomen in de Opiumwet en is verboden.

 

Versie: juni 2019

Wat is Ivory Wave?

Ivory wave is een middel dat in Engeland wordt gebruikt nadat mephedrone (miauw miauw) verboden werd. Om de wet te ontduiken wordt het middel op internet verkocht als badzout. Daarmee heeft het echter niets te maken.

In Nederland is de drug nauwelijks bekend. Drugs als Mephedrone, PMA, Ivory wave en anderen bestaan bij gratie van een verslechtering van de xtc-markt. Als de grondstoffen voor xtc niet te krijgen zijn zie je dat soort drugs aangeboden worden.

Ivory Wave kan hallucinaties teweeg brengen. Het middel heeft verder forse bijwerkingen zoals angst, hartkloppingen en zeer hoge bloeddruk. In Engeland zouden inmiddels 2 mensen aan het middel overleden zijn.

 

Versie: december 2014

Wat is Ritalin?

Ritalin is de merknaam van een medicijn dat wordt voorgeschreven bij ADHD en narcolepsie (slaapzucht). De werkzame stof in Ritalin is methylfenidaat. Dit is een stof die nauw verwant is aan amfetamine. De werking van Ritalin is vergelijkbaar met amfetamine, maar is veel minder sterk. De effecten houden ook minder lang aan.

In de hersenen zorgt Ritalin voor de afgifte van dopamine en noradrenaline. Ook blokkeert het medicijn de heropname van deze stoffen.

Concerta

Ook Concerta wordt voorgeschreven voor ADHD en bevat eveneens methylfenidaat. Het verschil tussen Ritalin en Concerta is dat Concerta langer doorwerkt.

Wat is ADHD?

ADHD is een gedragsstoornis die kan voorkomen bij kinderen en bij volwassenen.

Kinderen met ADHD zijn hyperactief, impulsief, opstandig en kunnen zich niet concentreren. Naar schatting hebben in Nederland 30.000 tot 100.000 kinderen ADHD; 40.000 van hen worden behandeld (1).

Volwassenen met ADHD voelen zich onrustig en kunnen zich ook moeilijk concentreren.

Wat is narcolepsie?

Narcolepsie is een slaapziekte. Mensen met narcolepsie hebben overdag last van onbedwingbare slaapaanvallen, ook al hebben zij de nacht daarvoor goed geslapen.

Wat doet Ritalin?

Ritalin heeft een stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel en verhoogt het vermogen tot concentratie. Hierdoor worden kinderen met ADHD minder snel afgeleid en rustiger.

Ritalin geneest niet maar verlicht de symptomen. Bij 70% tot 80% van de kinderen die Ritalin krijgt voorgeschreven, verbeteren klachten als hyperactiviteit, chaotisch gedrag en emotionele prikkelbaarheid.

Behandeling is zinvol

Behandeling met Ritalin is zinvol. Ook om latere problemen te voorkomen. Gebleken is dat kinderen met ADHD een grotere kans hebben om verslaafd te raken dan kinderen die geen ADHD hebben. Bij een behandeling voor ADHD neemt de kans op een latere alcohol- of drugsverslaving weer af (1).

Bijwerkingen Ritalin

1 op de 3 kinderen die Ritalin gebruikt, heeft enigszins last van bijwerkingen. Onder andere: gebrek aan eetlust, niet kunnen inslapen, hoofdpijn, buikpijn en psychische klachten als nervositeit, angst en snel geïrriteerd zijn.

Treden er bijwerkingen op, neem dan contact op met de huisarts.

Contra-indicaties Ritalin

Als contra-indicaties gelden onder meer hart- en vaatziekten, verhoogde bloeddruk, spanningsklachten en psychische stoornissen zoals angst of depressie.

Overdosering

Zonder medisch toezicht bestaat de kans op overdosering. Overdosering heeft mogelijk nare gevolgen, waaronder braken, agitatie, trillen, spiertrekkingen, convulsies (eventueel gevolgd door coma), euforie, verwarring, hallucinaties, delirium, zweten, hoofdpijn, oververhitting, hartritmestoornissen, bloeddrukverhoging enz.

Neem in het geval van overdosering contact op met de arts of de apotheker.

Verslavingskans Ritalin

Bij chronisch gebruik kan gewenning of psychische afhankelijkheid optreden. Gebruik van Ritalin door mensen met ADHD of narcolepsie moet daarom onder begeleiding van een (huis)arts plaatsvinden.

Het voorschrijven van Ritalin is niet oneindig. De behandeling zal meestal eindigen tijdens of na de puberteit.

Ritalin gebruiken als drug

Gebruik zonder doktersvoorschrift als zelfmedicatie of drug heeft risico’s vanwege:

  • de bijwerkingen,
  • het over het hoofd zien van contra-indicaties en
  • de mogelijkheid van overdosering.

Jongeren die Ritalin gebruiken zonder voorschrift van een dokter, merken in de eerste plaats een toename van de hartslag en voelen hun vermoeidheid minder (vooral als ze wat ouder zijn). In hogere doseringen lijken de effecten op amfetamine.

Aantallen

In de Verenigde Staten heeft 2% tot 4% van de scholieren het afgelopen jaar ten minste 1 keer oneigenlijk Ritalin gebruikt.

In Nederland ligt het gebruik zonder doktersvoorschrift aanmerkelijk lager. In een onderzoek onder leerlingen tussen de 12 en 17 jaar bleek dat 1,2 % het afgelopen jaar ten minste 1 keer oneigenlijk (zonder doktersvoorschrift) Ritalin heeft gebruikt (2). In totaal gaat het om 20.000 scholieren.

Het feit dat Ritalin slechts op doktersvoorschrift te verkrijgen is, gaat misbruik tegen.

Risico’s verminderen

Ritalin mag alleen op doktersvoorschrift gebruikt worden en moet ingenomen worden volgens de voorgeschreven dosis. De arts controleert regelmatig hoe het medicijn werkt en of er ongewenste bijwerkingen zijn.

De wet

Ritalin staat op lijst I van de Opiumwet, maar valt ook onder de Geneesmiddelenwet. Recepten worden gecontroleerd door de apotheek en de Inspectie voor de Geestelijke Volksgezondheid.

 

Bronnen:

  1. Niessink, R., Overige stimulerende middelen. In: Drugs en alcohol. Gebruik misbruik en verslaving. Houten, 2008
  2. Poel, A. e.a., Oneigenlijk gebruik van medicijnen door jongeren. IVO. Rotterdam, 2007.

 

Versie: juni 2019

Kun je ritalin ook snuiven of roken?

Ritalin is niet echt geschikt om te snuiven of roken. Om een stof goed op te nemen via de neus is het namelijk noodzakelijk dat de stof in het neusslijmvlies oplost.

Ritalin komt in pilvorm op de markt. De pil bevat stoffen die niet tot nauwelijks in het slijmvlies oplossen. Bij snuiven van een verpulverde ritalin pil beschadig je het neusslijmvlies op een ernstige manier.

Ritalin kun je ook niet roken. De werkzame stof in de pil methylfenidaat is een zout en valt bij verhitting uit elkaar. Ook zul je door Ritalin te roken je longen beschadigen. Spuiten van Ritalin is ook gevaarlijk omdat bepaalde stoffen niet oplossen.

Ritalin is een geneesmiddel tegen ADHD of narcolepsie. Het kan alleen op doktersvoorschrift worden verkregen. Het is van groot belang om je te houden aan de bijsluiter. Ritalin is bedoeld om geslikt te worden en via je maag en de bloedbaan de hersenen te bereiken.

 

Versie: juni 2019

Wat is cafeïne?

Cafeïne in het kopje koffie is het meest gebruikte legale stimulerende middel. Cafeïne zit niet alleen in koffie maar ook in thee, de noten van de kolaboom, sommige frisdrank zoals Coca Cola en in chocola. Een kop koffie bevat 50 tot 150 mg cafeïne, een kop thee 25 tot 75 en een glas Coca cola bevat 15 tot 60 mg cafeïne. Cafeïne maakt vanwege de vaatverwijdende werking soms ook deel uit van medicijnen zoals pijnstillers en pillen tegen hoofdpijn.

De koffieboon

De koffieboon zit in de vrucht (een bes) van de koffieplant. De stimulerende werking werd voor het eerst in Ethiopië ontdekt. Herders merkten dat hun geiten erg actief werden wanneer ze van de koffieplant aten. De bessen worden gedroogd en ontdaan van de restanten van de vrucht. De boon wordt daarna gebrand. Door het branden wordt de boon broos en kan deze gemalen worden. Pure cafeïne ziet eruit als een wit poeder en wordt als een mild stimulerend middel gebruikt in verscheidene preparaten.

Wat doet het?

Koffie heeft een licht stimulerende werking. Je wordt er alert van, het neemt de vermoeidheid weg en verbetert de stemming. Hartslag en bloeddruk gaan iets omhoog. Na 5 uur is de helft van de cafeïne uit je bloed. Volgens vele gebruikers van koffie, kan het je langdurig uit de slaap houden. Hiervoor is geen wetenschappelijk bewijs te leveren.

Verslaving

Je kunt aan cafeïne wennen. Eén kopje koffie is dan niet meer genoeg om wakker te worden. Zware koffiedrinkers kunnen bij stoppen ook lichte onthoudingsverschijnselen ervaren zoals: hoofdpijn, vermoeidheid en prikkelbaarheid.

Overige risico’s

Er zijn mensen die niet goed tegen koffie kunnen. Ze worden nerveus, krijgen hartkloppingen of slapen er slecht van. Meer tips en informatie is te lezen op de website van het Voedingscentrum.

Volgens het Voorlichtingsbureau voor Koffie en Gezondheid (van de koffiesector zelf) is er geen verband tussen het drinken van koffie en brandend maagzuur. Op de website http://www.koffieengezondheid.nl/ is een brochure te downloaden met de titel ‘Koffie, maag, darm en lever’.

Risico’s verminderen

Gezonde volwassenen kunnen ongeveer 400 milligram cafeïne per dag innemen zonder dat er negatieve effecten te verwachten zijn. Dat komt neer op ongeveer 4 kopjes koffie per dag. Voor kinderen, jongeren, zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven gelden andere adviezen. (bron: voedingscentrum.nl)

 

Versie: augustus 2018

Bestaat cafeïneverslaving of koffieverslaving?

Cafeïne scoort slechts matig op de criteria van verslaving. Als je het koffie drinken beperkt tot 4 koppen per dag, is er niets aan de hand. Als je meer drinkt kun je last krijgen van lichamelijke klachten als angst, onrust, slecht slapen.

Geestelijke afhankelijkheid

Als je koffie lekker vindt en je merkt dat het je wakker houdt en alert maakt, kun je sterk naar koffie gaan verlangen. Datzelfde geldt voor thee en chocola. In tegenstelling tot andere verslavingen zal dat verlangen echter zelden zo sterk worden dat je absoluut niet zonder kan.

Lichamelijke afhankelijkheid

Lichamelijke afhankelijkheid blijkt uit tolerantie (meer nodig hebben om het effect nog te voelen) en het optreden van onthoudingsverschijnselen.

Tolerantie

Je kunt aan de werking van cafeïne wennen ofwel tolerantie ontwikkelen. Voor mensen die heel veel koffie drinken is een of twee kopjes koffie in de ochtend niet meer genoeg om wakker te worden. Bij hen is sprake van een lichte tolerantieontwikkeling. De meeste gebruikers zullen echter hun hele leven aan een of twee koppen genoeg hebben.

Onthoudingsverschijnselen

Onthoudingsverschijnselen kunnen optreden. Zware gebruikers kunnen bij stoppen last van hoofdpijn, vermoeidheid en prikkelbaarheid krijgen.

Koffieverslaving

Koffie scoort dus matig zowel wat betreft geestelijke als lichamelijke afhankelijkheid. Met het drinken van koffie, thee en cola en het eten van chocola, is dus niks mis.  En als je het koffie drinken beperkt tot 4 koppen per dag, is er niets aan de hand.

Als je meer drinkt kun je last krijgen van lichamelijke klachten als angst, onrust, slecht slapen maar van een cafeïneverslaving is geen sprake.

Voor meer informatie over cafeïne en andere voedingsmiddelen kun je de website van Voedingscentrum bezoeken.

 

Versie: juni 2019

Hoeveel cafeïne zit er in koffie en in Coca-Cola?

  • Een kop koffie bevat 50 tot 150 milligram (mg) cafeïne
  • Een kop thee bevat 25 tot 75 mg
  • Een glas cola bevat 15 tot 60 mg

In het Warenwetbesluit Frisdranken is geregeld hoeveel cafeïne er mag zitten in frisdranken en energiedrankjes. Frisdrank, zoals cola, mag maximaal 150 mg cafeïne per liter bevatten. Energiedrank mag maximaal 350 mg cafeïne per liter bevatten. Dat komt overeen met 4 tot 5 koppen koffie. 1 glas energiedrank is daarom vergelijkbaar met 1 kop koffie.

Hoeveelheid op het etiket

Producenten zijn verplicht op het etiket te vermelden hoeveel cafeïne een drankje bevat. Als gebruiker kunt u de hoeveelheid dus altijd nakijken.cafeine

Risico’s cafeïne

Een te hoog cafeïnegebruik kan leiden tot slapeloosheid, nervositeit en een te hoge bloeddruk. Als u niet meer dan 5 tot 6 koppen koffie per dag drinkt, treden er geen nadelige effecten op.

Waarschuwing niet verplicht

Sommige producenten zetten een waarschuwing op het etiket. Bijvoorbeeld dat overmatige consumptie van cafeïnehoudende drankjes problemen kan veroorzaken bij zwangere vrouwen en bij mensen die gevoelig zijn voor cafeïne. Deze waarschuwing is niet verplicht.

Cafeïne in medicijnen

Cafeïne heeft een vaatverwijdende werking. De stof zit daarom wel in medicijnen, zoals pijnstillers en pillen tegen hoofdpijn. Vaak zijn dit ouderwetse medicijnen. De functie in bijvoorbeeld pijnstillers is nu vaak vervangen door andere chemische stoffen.

 

Versie: juni 2019

Wat is qat of khat?

KhatQat of khat is een plantaardig product met een stimulerende werking. De vorm van qat lijkt op een laurierblad. De takjes met bladeren worden in bundeltjes verkocht. Het wordt sinds de dertiende eeuw in Jemen, Somalië, Ethiopië en Kenia als genotmiddel gebruikt.

Gebruikers kauwen op de bladeren. Om effect te hebben moeten de bladeren vers zijn. De effecten lijken enigszins op die van amfetamine. Qat kan verslavend werken maar de kans hierop is niet groot. Ook zijn er lichamelijke risico’s zoals stijging van de bloeddruk en uitputting.

Qat in Nederland

In Nederland wordt qat alleen gebruikt door mensen die afkomstig zijn uit de streken waar de plant van nature voorkomt (Jemen, Somalië, Ethiopië). De qat of khat wordt per vliegtuig ingevlogen. Sinds 5 januari 2013 is de plant qat op lijst II van de Opiumwet geplaatst, waardoor het verboden is. De werkzame stoffen in qat waren al langer verboden.

Ontdekking qat

Qat of khat was er eerder dan koffie. Het werd ontdekt door herders die merkten dat hun schapen en geiten actief en springerig werden wanneer ze van de qatplant aten. De werkzame stof in de plant is cathinone. In het lichaam wordt deze stof omgezet tot efedrine (1). Efedrine is de werkzame stof in de Ephedraplant.

Manier van gebruiken

Qat wordt gebruikt door op het blad te kauwen. Het sap uit de bladeren wordt doorgeslikt. De gekauwde bladeren worden als een balletje tegen de binnenkant van de wang in de mond gehouden. Na 10 minuten kauwen wordt het restant uitgespuugd of doorgeslikt.

Tijdens een gebruikssesie wordt gedurende 3 tot 6 uur zo’n 100 tot 300 gram qatbladeren gekauwd (2).

In Jemen zou 80% van de bevolking qat gebruiken. Dit ondanks het feit dat de islam ieder middel verbiedt dat een roes veroorzaakt. Het middel vervult een sociale functie en wordt gebruikt om de sociale contacten te verstevigen. Het wordt dus altijd in gezelschap gebruikt.

Qatzittingen

Zogenoemde qatzittingen zijn vooral onder welgestelde moslims heel gewoon. Die zittingen gaan als volgt:

Een groep vrienden of goede bekenden – bij voorkeur een groep van 30 mannen – komt in de middag bijeen. Voor het gebruiken van qat eten ze gezamenlijk een uitgebreide maaltijd in de hoop dat daardoor bepaalde onaangename effecten van de qat achterwege blijven.

Men krijgt een plaats op de grond toegewezen, afhankelijk van iemands positie en aanzien in de groep. De gereinigde qatbladeren liggen in het midden en iedereen pakt een aantal bladeren.

Het kauwen gebeurt met de linkerhelft van de mond. Onder het kauwen drinkt men grote hoeveelheden water of rookt een waterpijp. De uitgekauwde vezels van de bladeren worden uitgespuugd in een speciale kom.

Hoe meer men in vervoering raakt, hoe meer er gediscussieerd wordt. Het is gebruikelijk om onderlinge ruzies tijdens deze qatsessies of qatzittingen uit te praten.

Bij arme mensen is het ritueel minder omslachtig. Maar de sociale functie is dezelfde (1).

Wat doet qat of khat?

Het kauwen op qat of khat geeft een amfetamineachtig effect. Het middel stimuleert en werkt opwekkend. Gebruikers worden actief, moeheid en honger verdwijnen en ze praten makkelijker. De effecten treden na 60 minuten op en kunnen enkele uren aanhouden.

Een bijwerking kan diarree zijn. Na afloop kan het positieve gevoel omslaan in een negatieve depressieve stemming. De volgende dag kan je je lusteloos voelen.

Het werkzame bestanddeel in qat is het alkaloïde cathinone dat vooral in jonge verse bladeren zit. De chemische structuur van deze stof vertoont overeenkomsten met amfetamine.

Het meeste effect krijgt men als de bladeren binnen 48 uur worden genuttigd. Omdat qat alleen vers prettig werkt, wordt het hoofdzakelijk gebruikt in landen waar de struik groeit. Van de gedroogde bladeren kan overigens wel thee worden gezet.

 

Foto: www.bigpictureblog.info

Verslavingskans qat

De kans op verslaving is niet groot en nog het beste te vergelijken met die van koffie. Lichamelijk is het nauwelijks verslavend en in ieder geval veel minder dan amfetamine of cocaïne.

Alleen bij langdurig gebruik in grote hoeveelheden, kan qat wel geestelijk verslavend worden. In dat geval kunnen bij stoppen ook milde onthoudingsverschijnselen optreden zoals: milde depressieve gedachten en lusteloosheid, vermoeidheid en slaapzucht (3).

De verslavingskans wordt beperkt door de gebruikswijze. Door het kauwen wordt de werkzame stof cathinone heel langzaam opgenomen. Ook zorgt het gebruik in gezelschap ervoor dat het risico op verslaving kleiner wordt.

De verslavingskans bij vluchtelingen in Nederland is groter. Het sociale verband waarin normaal gesproken gebruikt wordt, ontbreekt en mensen zitten in een moeilijke situatie. Hierdoor zijn ze geneigd om herhaaldelijk qat te gebruiken, als middel om het leed te verzachten.

Sociale risico’s qat

Gebruik kost veel tijd en kan een slechte sociale situatie in standhouden. Ook komen er ruzies voor met partners die klagen over het veelvuldige qatgebruik.

In de literatuur blijkt dat veelvuldig gebruik samengaat met werkloosheid, problematische relaties en financiële problemen. Samengaan wil niet zeggen dat qat deze problemen veroorzaakt, maar het kan wel zo zijn dat qat problemen in stand houdt (4).

Gezondheidsrisico’s

Het gebruik van qat veroorzaakt een verhoging van de bloeddruk, hartslag en ademhalingsfrequentie. De verhoging van de bloeddruk houdt aan tot 3 uur na het kauwen (5).

Na langdurig gebruik kan er lichamelijke schade optreden zoals een hartinfarct, bronchitis, ontstekingen in het maag-darmstelsel, levercirrose  en tumoren in de mond (5). Onduidelijk is echter hoe groot het risico op lichamelijke schade is en of het vaak voorkomt (5).

In een recent rapport schat het Trimbos dat 10% van de gebruikers op een problematische manier gebruikt.

Voor meer informatie over de schadelijkheid van qat ten opzichte van andere middelen zie de vraag & Antwoord pagina Hoe gevaarlijk is qat in vergelijking met andere drugs?

De wet

De stof cathinone staat op lijst I van de Opiumwet en is dus verboden. De plant qat is op 5 januari 2013 op lijst II van de Opiumwet geplaatst waardoor het eveneens verboden is.

Gevolgen verbod op qat

Er is nog geen onderzoek gedaan naar de gevolgen van het qatverbod. Een verbod heeft waarschijnlijk weinig zin omdat een verbod een sociale gewoonte niet zomaar uitroeit.

Voor de gebruikers die niet problematisch gebruiken, betekent een verbod dat ze gecriminaliseerd gaan worden. Voor de 10% die wel problematisch gebruikt, is er nog geen plan om ze bij te staan.

Een verbod zal waarschijnlijk leiden tot andere aanvoerroutes. Ook kan gevreesd worden dat qat nu illegaal in kassen geteeld gaat worden.

Tevens zal een klein deel van de problematische gebruikers overstappen naar gevaarlijker middelen zoals efedrine.

Aanbevolen literatuur

Qat gebruik onder Somaliërs in Nederland, 2010 Trimbos-instituut Utrecht

 

Bronnen

  1. Drugs kruiden van hemel en hel
  2. Khat gebruik in Europa. Drugs in beeld,  Nieuwsbrief van het Europees Waarnemingscentrum voor drugs en drugsverslaving.
  3. D. Inaba, Uppers, Downers, All Arounders
  4. De Jonghe, M. Qat gebruik onder Somaliërs in Nederland
  5. Niessink, R. Overige stimulerende middelen. In Drugs en Alcohol. Gebruik, misbruik en verslaving. Houten 2008

 

Versie: januari 2016

Hoe gevaarlijk is qat in vergelijking met andere drugs?

Bij de beoordeling van de risico’s moet je kijken naar een aantal aspecten zoals de kans op lichamelijke schade (giftigheid ofwel toxiciteit), verslaving en de kans dat je door het gebruik sociale schade oploopt.

Een commissie van experts heeft onlangs een rangorde aangebracht in drugs door ze beoordelen op deze aspecten. Qat (Khat) scoort wat betreft lichamelijke schade juist onder xtc. Drugs als ketamine en GHB worden wat betreft lichamelijke schade als minder erg beschouwd. Voor het overige scoort qat laag ten opzichte van andere drugs. Neem je alle criteria samen dan staat qat op de dertiende plaats.

Hieronder de tabel met de rangschikking van drugs op de verschillende aspecten.

Acute Toxiciteit Chronische Toxiciteit Verslaving Sociale Schade Individueel Sociale Schade Bevolking
Heroïne Tabak Heroïne Crack Alcohol
Crack Crack Crack Heroïne Tabak
Metamf Alcohol Tabak Alcohol Crack
Alcohol Metamf Metamf Tabak Heroïne
Cocaïne Cocaïne Cocaïne Cocaïne Cocaïne
GHB Heroïne Alcohol Met amf Cannabis
Amf Amf Amf Amf Benzo
Ketamine Cannabis Benzo GHB Amf
Lsd Xtc GHB Cannabis Xtc
Xtc Qat Cannabis Benzo’s GHB
Benzo Ketamine Ketamine Xtc Metamf
Paddo’s Benzo Qat Ketamine Ketamine
Cannabis GHB Xtc Lsd Paddo’s
Tabak Lsd Paddo’s Paddo’s Lsd
Qat Paddo’s Lsd Qat Qat

Bron: RIVM, Ranking van Drugs, 2009

Versie: juni 2019

Wat is Ephedra of Efedra?

ephedraEphedra is een plantaardig product met een stimulerende werking. De werkzame stof is efedrine. Producten die ephedra bevatten werden een tijdlang in smartshops totdat het in april 2004 verboden werd. Ephedra valt nu onder de wet op de Geneesmiddelenvoorziening en mag niet meer verkocht worden.

Producten in de smartshop die ephedra bevatten waren o.a: Stargate, Herbal Dynamite, Super Cap, E-booster, Cloud 9, Explore, Herbal Ecstacy, K2, Fast forward. Het werd als tabletten, poeders of als energiedrankje verkocht. Ook in stackers dat vroeger vooral in sportscholen verkocht werd zat ephedra. Ephedra houdende producten werden in sommige winkels ook als voedingssupplement verkocht. De hoeveelheid ephedra werd op de verpakking vaak aangeduid met ephedra-extract. Voor meer informatie over ephedra-extract zie de Vraag & Antwoord pagina Wat is ephedra-extract?

Wat is het?

Ephedra is een plant. De plant groeit in de woestijn in China en in Zuidwest Amerika. De takjes van de ephedraplant bevatten de werkzame stof efedrine. Zo bevat de Ephedra helvetica 1% efedrine (1) Efedrine is een stimulerend middel. De werking lijkt op die van amfetamine. Voor meer informatie over efedrine zie de Vraag & Antwoord pagina Hoeveel efedrine zit er in ephedra (efedra)?

Geschiedenis

De Chinezen noemen de ephedraplant Ma Huang en gebruikten het 3000 jaar voor Christus al tegen astma, reuma en gewrichtspijnen. In de jaren dertig was men in staat om de werkzame stof – efedrine – uit de ephedraplant te isoleren. Deze stof werd toen gebruikt tegen astma. Efedrine verwijdt de bronchiën in de longen.

De ephedraplant als grondstof voor efedrine was echter maar beperkt voorradig. Men ging op zoek naar stoffen die aan efedrine verwant waren en zo ontdekte men amfetamine.

In het Zuidwesten van de Verenigde Staten drinken de Mormonen nog steeds een van ephedra gezette thee als alternatief voor koffie en echte thee. Koffie en thee zijn voor de leden van deze christelijk religieuze beweging verboden.

Wat doet het?

De werkzame stof in de ephedraplant is efedrine. Na gebruik voel je je alert, helder, klaarwakker en actief. Gebruikers klagen ook over hartkloppingen, een trillerig gevoel en slapeloosheid.

In de hersenen stimuleert efedrine vooral de afgifte van noradrenaline waardoor het sympatische zenuwstelsel gestimuleerd wordt. Dit deel van het zenuwstelsel, stelt het lichaam in staat tot activiteit. Hartslag, bloeddruk en lichaamstemperatuur gaan omhoog, de bronchiën verwijden zich en extra energie wordt vrijgemaakt. Deze effecten kunnen lang aanhouden.

Efedrine stimuleert in tegenstelling tot amfetamine in veel mindere mate de afgifte van dopamine. Het beloningscentrum in de hersenen wordt door efedrine nauwelijks geprikkeld. Effecten als je opgewekt en gelukzalig voelen komen bij efedrine dus minder voor dan bij amfetamine. De effecten van efedrine zijn vooral lichamelijk terwijl amfetamine ook psychische effecten heeft.

Efedrine heeft een halfwaardetijd van 5 tot 8 uur. Dat wil zeggen dat na 5 tot 8 uur de helft van de efedrine uit het bloed verdwenen is. Na 24 uur is het niet meer aantoonbaar.

Verslavingskans

Je kunt geestelijk afhankelijk raken van ephedra/efedrine. Dat kan gebeuren als je het middel systematisch gaat gebruiken om beter te presteren of om langer door te gaan. Lichamelijke afhankelijkheid is er nauwelijks. Onthoudingsverschijnselen treden niet op (je wordt niet ziek bij stoppen). Wel is er sprake van tolerantieontwikkeling. Tolerantie wil zeggen, dat je lichaam went aan de stof en dat je op den duur meer nodig hebt om nog effect te voelen.

Dat kan riskant zijn als ephedra gebruikt wordt als eetlustremmer. Aanvankelijk zal het helpen maar door de gewenning moet al snel meer geslikt worden waardoor het risico op hoge bloeddruk toeneemt.

Risico’s

Het idee bestaat dat alles wat natuurlijk is niet schadelijk is. Dat is onzin. Er zijn ook bij ephedra risico’s op de korte en lange termijn.

  • Kortetermijnrisico’s

De effecten van ephedra kunnen soms onplezierig zijn. Gebruikers klagen over: hartkloppingen, onrust, slapeloosheid, hoofdpijn, tintelingen, duizeligheid en transpireren. Als ephedra gecombineerd wordt met andere stimulerende stoffen zoals guarana en cafeïne kunnen deze effecten worden versterkt.

Oververhitting is een risico bij amfetamine en xtc maar kan ook bij ephedra optreden. Dat risico wordt groter bij hoge omgevingstemperaturen, vochtige ruimten en lichamelijke inspanning.

  • Langetermijnrisico’s

Ephedra kan de bloeddruk verhogen. Verder is ephedra bij overmatig en continu gebruik ook een belasting voor hart- en bloedvaten.

Voor meer informatie over het risico op chronische hartklachten zie de Vraag & Antwoord pagina Kan gebruik van ephedra leiden tot chronische hartklachten?

Ephedra/efedrine kan tot uitputting leiden. Je voelt je natuurlijke grenzen niet meer. Je gaat maar door terwijl je lichaam op is. Buitensporig gebruik kan ook leiden tot psychose.

Risico’s verminderen

  • Ephedra is in Nederland niet meer te koop. Als het in het buitenland te koop wordt aangeboden moet je je goed laten voorlichten. De hoeveelheid werkzame stof die op de verpakking staat varieert. Probleem is ook dat de gehalten en dosissen op het etiket zijn niet altijd betrouwbaar zullen zijn. Slik daarom bij aankoop nooit teveel in één keer. Begin met een halve aanbevolen dosis en wacht het effect af.
  • Let erop dat de verkochte producten naast ephedra vaak ook cafeïne en guarana bevatten.
  • Gevaarlijk wordt ephedra bij een hoge omgevingstemperatuur en bovenmatige inspanning. Het hart kan te zwaar belast worden en je kunt oververhit raken. In de Verenigde Staten zijn gevallen bekend van mensen die tijdens sport overleden.
  • Mensen met lichamelijke klachten zoals bijvoorbeeld hartklachten of hoge bloeddruk mogen geen ephedra nemen. Uiteraard mag dat ook niet als je zwanger bent.
  • Ephedra kan niet gecombineerd worden met medicijnen of andere drugs als amfetamine, cocaïne en alcohol.
  • Gebruik geen ephedra om af te vallen. Het eetlustremmende effect is tijdelijk en je loopt het risico op een hoge bloeddruk.
  • Gebruik geen ephedra in het verkeer. Door ephedra kan pupilverwijding optreden wat negatieve effecten heeft voor je kijkvermogen.
  • Gebruik geen ephedra als je antidepressiva slikt. Antidepressiva zijn zogenaamde MAO-remmers. MAO is een enzym in de hersenen dat verantwoordelijk is voor de afbraak van bepaalde overdrachtsstoffen. De afgifte van deze stoffen kunnen ook door druggebruik gestimuleerd worden. Als de stoffen door de MAO remmer niet afgebroken worden en daarbovenop door druggebruik nog eens gestimuleerd worden kan er ophoping plaats vinden. Dit kan gevaarlijk en zelfs dodelijk zijn. MAO-remmers kunnen bepaalde drugs ook giftig maken. Gevolg: misselijkheid & hoofdpijn.

De wet

Ephedra valt onder de Wet op de Geneesmiddelenvoorziening (WOG). Het mag dus niet meer vrijelijk worden verkocht sinds april 2004. Efedrine als zuivere stof valt onder de wet Voorkoming Misbruik Chemicaliën.

 

Bronnen:

Psycho-actieve paddestoel- & plantenproducten, laboratorium voor Toxicologie, Leiden.

Niessink, R. overige stimulerende middelen. In: Drugs en Alcohol. gebruik, misbruik en verslaving.

 

Versie: december 2015

Wat is Ephedra-extract?

Ephedra extract is een onduidelijk begrip. Toen ephedra nog in smartshops verkocht werd (sinds april 2004 is dat verboden) trof je op de verpakking vaak de volgende beschrijving aan: Ephedra extract ….mg, met daarachter tussen haakjes….% gestandaardiseerd. Dus bijvoorbeeld: “Ephedra extract 100 mg (10% gestandaardiseerd)”.

Dit percentage sloeg dan op de efedrine-achtige verbindingen. Efedrine is de werkzame stof in de ephedraplant. 100 mg ephedra-extract 10% gestandaardiseerd zou dan overeenkomen met 10 mg efedrine-achtige verbindingen. Efedrine-achtige verbindingen is nog niet helemaal hetzelfde als zuivere efedrine. Sommige van deze verbindingen hebben namelijk minder effect.

De Amerikaanse Food and Drug Administration heeft geadviseerd om voedingssupplementen die meer 8 mg efedrine-achtige verbindingen per consumptie-eenheid bevatten te verbieden.

Ephedra houdende producten mogen in Nederland niet meer verkocht worden. Mogelijk kom je ze nog wel in het illegale circuit tegen of in het in buitenland.

 

Versie: juni 2019

Hoeveel efedrine zit er in Ephedra (Efedra)?

De ephedra-plant is een struik waarvan de takjes en blaadjes efedrine bevatten. Efedrine is een stimulerend middel. Het geeft energie en een groter uithoudingsvermogen. Het gehalte aan ephedra-alkaloiden (= efedrine achtige verbindingen) in de takjes en blaadjes van de ephedra plant ligt meestal rond de 1% met uitschieters tot 3,3 %. Efedrine-achtige verbindingen is nog niet helemaal hetzelfde als zuivere efedrine. Sommige van deze verbindingen hebben namelijk minder effect.

Verkoop van ephedra is in april 2004 verboden. Tot die tijd waren ephedra houdende producten in de smartshop te koop. Ook drogisterijen verkochten het als voedingssupplement.

Illegale verkoop

In het illegale circuit kun je mogelijk nog producten met ephedra kopen. Ook in het buitenland zal dat soms mogelijk zijn. Op de producten staat dan op het etiket het aantal mg ephedra gemeld. Ook kom je op het etiket de vermelding ephedra-extract tegen. Of de producten ook werkelijk de op het etiket vermelde waarde bevat blijft de vraag.

Gehalte aan efedrine

Per 100 mg gram ephedra zul je na gebruik 1 tot 3,3 mg efedrine binnen krijgen. Bevat een consumptie eenheid 500 mg ephedra dan krijg je 5 tot 6,5 mg efedrine binnen.

De Amerikaanse Food en Drug Administration stelde in 1997 in een rapport voor om producten die meer dan 8 mg efedrine-achtige verbindingen per consumptie-eenheid bevatten te verbieden. Producten die een dagdosering aanbevelen van meer dan 24 mg zouden ook verboden moeten worden.

Ephedra-extract

In producten uit de smartshop kwam je voor april 2004 ook de omschrijving “ephedra-extract…..mg…..% gestandaardiseerd” tegen. Er stond dan bijvoorbeeld: ephedra extract 400 mg 9% gestandaardiseerd. Het percentage gaf dan het aantal efedrine-achtige verbindingen weer. In ons voorbeeld gaat het dan om 36 mg efedrine-achtige verbindingen. Te hoog volgens de Food and drug administration ook al zou het een dagdosering zijn.

Individuele gevoeligheid

De gevoeligheid voor efedrine tussen mensen verschilt behoorlijk. Het kan bij geringe hoeveelheden vervelende verschijnselen oproepen als hartkloppingen, hoofdpijn slapeloosheid en angst. Reden genoeg dus om extra voorzichtig te zijn met de dosis.

Producten in de smartshop wisselen nogal eens. Kijk dus goed wat erop het etiket staat en laat je door de verkoper in de smartshop goed voorlichten. Kijk voor meer informatie over ephedra op deze site bij de vraag: wat is ephedra?

De Wet

In Nederland is ephedra sinds 2004 verboden. Het valt onder de Wet op de geneesmiddelenvoorziening (WOG) en mag niet vrijelijk worden verkocht. Efedrine valt onder de wet Voorkoming Misbruik Chemicaliën.

Het gehalte aan ephedra-alkaloiden (= efedrine en norpseudo-efedrine) in de takjes en blaadjes van de ephedra plant ligt meestal rond de 1% met uitschieters tot 3,3 %.

 

Bron: Smartshops, 0verzichten van producten, geclaimde werking en hun medisch-toxicologische relevantie, Bilthoven: RIVM, 1999.

 

Versie: januari 2016

ISO 9001 HKZ

Disclaimer | Privacy- en Cookiebeleid | © 2020 Jellinek - Alle rechten voorbehouden | Realisatie: Lemon

Arkin