Familie en omgeving

Informatie over roken voor ouders

  1. Tabak: wat is het?
  2. Tabak: wat doet het?
  3. Tabak: hoe herken ik het?
  4. Tabak: motieven
  5. Tabak: hoeveel jongeren roken?
  6. Tabak: wat zijn de risico’s?
  7. Tabak: hoe de risico’s te beperken
  8. Prijzen

1. Tabak: wat is het?

Tabak komt van de tabaksplant. Na het drogen van de bladeren wordt tabak verwerkt tot sigaretten, sigaren of shag. De werkzame stof in tabak is nicotine, een verslavende stof.

Tabak wordt meestal gerookt. Bij het verbranden komen vele schadelijke stoffen vrij. De belangrijkste schadelijke stoffen naast nicotine zijn teer, koolmonoxide en ammonia.

Een pakje sigaretten kost op dit moment €6,- en een pakje shag €7,00. Jongeren die roken besteden een groot deel van hun geld aan roken. Lees meer informatie over tabak bij Tabak basisinfo.
terug naar top

2. Tabak: wat doet het?

Tabaksrook bevat nicotine, teer, koolmonoxide en nog veel andere giftige stoffen.

Nicotine zorgt voor een alert en opgewekt gevoel. Het neemt het hongergevoel weg. Voor velen heeft het ook een rustgevende en kalmerende werking. Door nicotine gaat het hart sneller kloppen, worden de kleine bloedvaten vernauwd en gaat de bloeddruk omhoog. Na het inhaleren van de rook bereikt de nicotine al na een paar seconden de hersenen. De effecten duren zo’n 30 minuten.

Teer is een zwarte, kleverige stof dat zich vastplakt aan de wanden van de luchtwegen tot diep in de longen. Slijm en vuil wordt niet goed afgevoerd en moet worden opgehoest.

Hierdoor gaan longblaasjes kapot en wordt de capaciteit en de elasticiteit van de longen steeds minder.

Koolmonoxide is een reukloos gas. Het verdringt de zuurstof in het bloed waardoor de organen te weinig zuurstof krijgen. Ook draagt het bij aan de beschadiging van de bloedvaten waardoor deze stugger en nauwer worden.

De rustgevende werking van tabak is eigenlijk bedrieglijk. Hoe zit dat? Het lichaam past zich heel snel aan de nicotine-toevloed aan. Wanneer het ‘aan nicotine aangepaste’ lichaam, op een gegeven moment te weinig nicotine krijgt, gaat het reageren met onrustgevoelens. Rookt iemand, dan verdwijnen deze onrustgevoelens weer voor even. Tabak neemt dus voor even de onrustgevoelens weg die het zelf veroorzaakt.

terug naar top

3. Tabak: hoe herken ik het?

Onder invloed:

Bij veelvuldig gebruik/verslaving:

Lange termijn:

terug naar top

4. Tabak: motieven

Volgens onderzoek zijn er verschillende redenen waarom jongeren met roken beginnen (1). De volgende redenen worden in volgorde het meest genoemd:

Redenen als ‘erbij willen horen’ of ‘het stoer vinden’ gelden voor jongeren minder vaak als reden om met roken te beginnen.

Aan jongeren is ook gevraagd waarom zij een sigaret opsteken, de volgende redenen worden in volgorde het meest genoemd.

terug naar top

5. Tabak: Hoeveel jongeren gebruiken er?

In 2017 is in een onderzoek aan scholieren gevraagd of zij ooit van hun leven gerookt hebben, of zij de afgelopen maand nog gerookt hebben en of zij dagelijks roken (2).

Percentage jongens en meisjes dat ooit of de laatste maand gerookt heeft.

Leeftijd12 jaar13 jaar14 jaar15 jaar16 jaar
Ooit4%8,5%17,1%27,5%31,2%
Afgelopen maand0,5%2,8%7,9%13,8%15,4%
Dagelijks0,0%0,5%1,7%4,5%4,1%

Ondanks het hoge aantal rokers is duidelijk dat de meerderheid niet rookt. De norm is dus ‘niet roken’.

De trend is dat er minder gerookt wordt. Hieronder het % scholieren dat in de afgelopen 10 jaar maandelijks of dagelijks rookte (3).

Percentage jongeren dat afgelopen maand gerookt heeft vanaf 1988

Jaar19881992199619992003200720112015
Afgelopen maand23%26.3%29.7%27%19.9%18.5%18.5%10.6%
Dagelijks12%15.5%16.6%13.9%9.2%7.4%7.4%3.1%

Uit onderzoek blijkt dat degenen die vroeg beginnen met roken ook vroeger beginnen met het gebruik van drugs (4). De beste drugspreventie is daarom misschien wel tabakspreventie. Het is dus belangrijk het roken zolang mogelijk uit te stellen. Op 12 jaar heeft 7,7% al gerookt. Gesprekken over roken moeten dus al voor die leeftijd beginnen. Tussen 13 en 15 jaar ziet men ook een sterke toename.

terug naar top

6. Tabak: wat zijn de risico’s?

Jongeren zijn gevoeliger voor de korte termijn risico’s dan voor de lange termijn risico’s. In een gesprek kun je als ouder dus beter aandacht aan de korte termijn – dan aan de lange termijn risico’s besteden.

Korte termijn risico’s

Dat komt omdat koolmonoxide de zuurstof in het bloed verdringt waardoor belangrijke organen te weinig zuurstof krijgen.

Naast heroïne is het de meest verslavende stof die we kennen. Het lichaam went aan tabak en vraagt snel om meer.

Van alle rokers die zijn begonnen gaat 90% dagelijks roken.

Alles gaat naar rook ruiken; haren, kleren, kamer etc.

Lange termijn risico’s

Koolmonoxide beschadigt de vaatwanden waardoor vet en cholesterol zich makkelijker kunnen afzetten. Hartklachten en een beroerte kunnen het gevolg zijn.

Van alle tieners die gaan roken en blijven roken zal de helft sterven door tabaksgebruik.

terug naar top

7. Tabak: hoe de risico’s te beperken

12/13 jaar

Tabak is waarschijnlijk het eerste riskante middel waar jouw kind mee in aanraking komt. Op 12/13 jarige leeftijd zal jouw kind leeftijdgenoten gaan tegenkomen die roken. Jouw kind zal dan in feite moeten beslissen of hij wel of niet gaat roken.

Het is goed om, voordat jouw kind in een dergelijke situatie komt, al een gesprek over roken gevoerd te hebben. Belangrijk is om in het gesprek rekening te houden met eventuele motieven die jongeren kunnen hebben om te gaan roken. Ze zijn nieuwsgierig en willen misschien graag bij een clubje horen dat ook rookt. Ze willen zich losmaken van thuis en eigen ervaringen opdoen.

Onder de 18 niet

Je kunt net als bij alcohol een duidelijke regel stellen. Voor het 18e jaar wordt niet gerookt. En in huis wordt in ieder geval niet gerookt. De rest van de familie rookt dan immers mee.

Jaarlijks overlijden zo’n 200 mensen door meeroken. Dus er is voldoende grond voor een dergelijke regel. Zie ook de NIX18-campagne.

Belonen ja of nee

Er zijn ouders die hun kinderen als ze tot hun 18e of 21e niet roken, belonen met geld, een vakantie of iets dergelijks. Dit blijkt niet altijd te helpen omdat het niet de eigen keuze is van de jongere om niet te roken (5).

’Nee’ kunnen zeggen

Belangrijk is ook om in een gesprek aandacht te besteden aan het ‘nee’ kunnen zeggen. Maak duidelijk dat iemand ook kan weigeren en dat echte vrienden dat ook van hem accepteren.

Als jouw kind toch gaat roken

Gaat jouw kind wel roken probeer dan in ieder geval de afspraak te maken dat ze wel aan jou vertellen en niet stiekem gaan doen.

Je kunt ook helpen door ervoor te zorgen dat jouw kind zijn/haar beslissing om wel of niet te roken in ieder geval zo doordacht mogelijk neemt. Kent jouw kind de risico’s en de voor- en nadelen. Vraag vooral naar de nadelen op korte termijn: zoals naar rook stinken, slechte conditie, etc. Korte termijn gevolgen zijn voor jongeren belangrijker dan lange termijn gevolgen.

Veilig roken bestaat niet

Als jouw kind eenmaal rookt dan is het moeilijk de risico’s van het roken te beperken. Veilig roken bestaat niet.

Van alle mensen die gaan roken, gaat 90% dagelijks roken. Slechts 10% kan het opbrengen zo nu en dan te roken.

Ook het roken van lichte sigaretten beperken de risico’s niet. Bij het roken van lichte of filtersigaretten krijgt iemand ook giftige stoffen binnen. Bovendien blijkt dat rokers van lichte sigaretten of filtersigaretten meer sigaretten gaan roken en dieper gaan inhaleren.

terug naar top

8. Prijzen

Een sigaret kost € 0,34. Een pakje met 20 stuks € 6,70.

terug naar top

Bronnen

  1. Wat rookt de Nederlandse jeugd en waarom, RIVM (2009)
  2. HBSC 2017 – Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland, Trimbos-instituut (2018)
  3. Jeugd en riskant gedrag 2015, Trimbos-instituut (2016)
  4. M. van Laar e.a., ‘Roken, drinken en blowen door de Nederlandse jeugd’, in: Kind en Adolescent Jaargang 31 (2010) nr. 4 p. 204-220.
  5. Lochbühler, K., Schuck, K.,  Ringlever, R., Otten, R., Hiemstra, M. (2016). The role of parental smoking on implicit and explicit cognitions: a systematic review, European Addiction Research, European Addiction Research, 22, 215-232. doi:10.1159/000446022 (impact 2.101).

 

Versie: november 2018

Sitemap

Jellinek Advieslijn

Informatie en advies over alcohol- en drugsgebruik
088 – 505 1220
ma t/m vr 09.00 tot 11.00 uur / 15.00-17.00

Chat Alcohol & drugs
ma t/m vr 13.00 tot 17.00 uur

Chat