Hoeveel mensen in Nederland zijn verslaafd en hoeveel zijn er in behandeling?

Hieronder een tabel met het aantal verslaafden in Nederland. De cijfers van cliënten in behandeling zijn van 2010 (1). De cijfers over drugsgebruikers of verslaafden van cocaïne, amfetamine, XTC en GHB zijn een zeer ruwe schatting.

Bij Alcohol en cannabis zijn niet alleen de verslaafden geteld maar ook de mensen die het middel misbruiken. In totaal zijn er in Nederland 2.000.000 mensen die verslaafd zijn of een middel misbruiken.

Aantal verslaafden/misbruikers in Nederland en aantal in behandeling:

*cijfers XTC en speed zijn van 2009

 

Toelichting

Alcohol

In 2007/2009 is in het NEMISIS onderzoek gedaan naar het voorkomen van alcoholverslaving in de bevolking tussen 18 en 64 jaar (2). Hiervoor is de DSM IV gebruikt. 82.400 mensen zijn verslaafd

De DSM IV spreekt ook van alcoholmisbruik. 395.000 mensen misbruiken alcohol. Misbruik wil zeggen dat je wel allerlei negatieve gevolgen van alcohol ondervindt maar er is nog geen sprake van gewenning en het optreden van onthoudingsverschijnselen bij stoppen.

 

Tabak

In 2009 is een bevolkingsonderzoek gedaan naar het gebruik van alcohol , drugs en tabak. Toen rookte een kwart van de bevolking dagelijks. 7.3 % rookt meer dan 20 sigaretten per dag. Deze groep zou je verslaafd kunnen noemen (3). Dat zijn 810.000 mensen tussen de 15 en 64. Reken je alle dagelijkse gebruikers tot de verslaafden dan kom je aan de 2.460.000 mensen.

 

Cannabis

In 2007-2009 is in het NEMESIS onderzoek is bekeken hoeveel mensen aan cannabis verslaafd zijn. Het aantal wordt geschat op 29.300 mensen ofwel 0.3 % van de bevolking tussen 18 en 64 jaar (2). Bij mannen ligt het percentage op 0.4% bij vrouwen op 0.1%.

De DSM IV spreekt ook van misbruik. 40.200 mensen misbruiken cannabis. Misbruik wil zeggen dat je wel allerlei negatieve gevolgen van cannabis ondervindt maar er is nog geen sprake van gewenning en het optreden van onthoudingsverschijnselen bij stoppen.

 

Cocaïne

Het aantal verslaafden aan cocaïne in Nederland is niet bekend. Een schatting levert het volgende op.

Crack

Geschat wordt dat 70% tot 90% van de problematische groep harddruggebruikers crack gebruikt. Het aantal problematische harddruggebruikers wordt geschat op 17.700 (4). Het aantal crackgebruikers ligt daarmee ergens tussen 12.390 en 15.400. Deze groep gebruikt naast crack ook heroïne. Aangenomen kan worden dat al deze mensen verslaafd zijn.

Snuifcocaïne

Het aantal mensen in Nederland dat aan snuif cocaïneverslaafd is kan geschat worden door bij andere drugs te kijken naar welk percentage van de problematische gebruikers nu eigenlijk in behandeling komt. Uit bevolkingsonderzoek is bekend hoeveel problematische drinkers, blowers en gokkers er zijn.

Bij alcohol zijn er 82.000 mensen die verslaafd zijn en 395.000 die alcohol misbruiken. In totaal 477.000. Hiervan komen er 36.000 in behandeling ofwel 7,5%.

Bij cannabis zijn er 30.000 mensen die verslaafd zijn en 40.000 mensen die cannabis misbruiken. In totaal 70.000. Hiervan komen er rond de 10.000 in behandeling ofwel 14%

Bij gokken zijn er 40.000 mensen in Nederland die verslaafd zijn. Hiervan komen er 2700 in behandeling of wel 7%

Blijkbaar zoekt 7% tot 14% van de problematische gebruikers een behandeling. Het aantal problematische gebruikers die cocaïne snuiven kennen we niet. Wel het aantal snuivers dat behandeling zoekt. In 2010 zochten 9437 mensen een behandeling voor cocaïne. 45% van de groep gebruikte snuift cocaïne, 55% rookte crack. Er hebben zich dus 4246 mensen aangemeld die de cocaïne snoven. Deze 4246 mensen vormen tussen de 7 tot 14% van de problematische groep gebruikers. Gaan we op 14% zitten dan zou dat beteken dat het aantal verslaafden en misbruikers van snuifcocaïne op 30.000 ligt.

Tel hier het aantal crack gebruikers bij op en je komt op 45.000. Via een een andere redenering** kom je op een lager getal uit.

 

Heroïne

Het aantal problematische opiaatgebruikers in Nederland wordt geschat op 17.700 (4). 70 tot 90 % van deze groep gebruikt ook crack.

 

Gokken

In 2004 is door het Centrum voor Verslavings Onderzoek is onderzoek gedaan naar de omvang van verslavingsproblematiek. 0,3 % van de bevolking van 16 jaar of ouder ofwel 40.000 mensen zijn probleemspelers en zeer waarschijnlijk gok- of kansspelverslaafd. 0,59 % van de bevolking of wel 76.000 mensen speelt op een riskante manier (5).

 

Amfetamine (speed)/XTC/GHB

Het aantal amfetamine, XTC en GHB verslaafden in Nederland is onbekend. XTC is nauwelijks verslavend. GHB wel. De cijfers die in de tabel genoemd zijn, zijn gebaseerd op de aanname dat 25% van het werkelijk aantal verslaafden in behandeling is.

 

Slaap- en kalmeringsmiddelen

In 2005 werden aan 1,9 miljoen Nederlanders slaap en kalmeringsmiddelen voorgeschreven. Bij 1/3 van hen gaat het om langdurig gebruik (meer dan 3 maanden). Als je deze groep verslaafd noemt zou dat om een groep van 600.000 gaan (6). Bij de cijfers over het aantal mensen in behandeling, gaat het om benzodiazepinen, barbituraten, psychofarmaca en overige medicijnen.

 

Totaal

Totaal zijn dus op zijn minst 1.600.000 mensen verslaafd. In 1.500.000 miljoen gevallen gaat het hierbij om de legale middelen alcohol, tabak en slaap- en kalmeringsmiddelen.

 

* De verslaafden aan crack zijn niet meegeteld. Dit is immers dezelfde groep als de heroïne verslaafden.

** Volgens het nationaal prevalentie onderzoek zijn er 133.000 mensen die het afgelopen jaar cocaïne gebruikt hebben. In een onderzoek onder bezoekers van party’s en clubs is gekeken welke percentage, van de groep die afgelopen jaar gebruikt heeft, problematisch gebruikt. Voor cocaïne komt dat neer op 13%. Als je het gegeven uit de partyscene zou toepassen op de hele bevolking (wat gemiddeld een veel oudere groep is) kom je uit op 13% van 111.000 is 17.000 mensen. Met de 15.000 crack verslaafden kom je uit op ruim 32.000 mensen

 

 

 

Bronnen

(1) IVZ, kerncijfers verslavingszorg 2010

(2) De Graaf, R. e.a. NEMESIS 2. Utrecht Trimbos-instituut.

(3) Nationaal prevalentie onderzoek, IVO ( 2009)

(4) NDM 2009.

(5) CVO, verslingerd aan meer dan een spel, 2005.

(6) Noorlander, E. Misbruik van en verslaving aan medicatie. In: Drugs en alcohol. Gebruik, misbruik en Verslaving

 

Versie: juli 2011