Bu bilgi öncelikle tütün, esrar, alkol gibi keyif verici maddelere veya kumara ilgi duyan 12 ile 16 yaslari arasindaki çoçuklarin anne ve babalari ve çocuk yetistiricileri içindir.
Gençlerin keyif verici maddelere ilgi duymalari onlarin sadece bunlarin hakkinda bir seyler ögrenmek istedikleri anlamina gelebilecegi gibi, onlarin bu maddeleri deneme isteklerinin oldugu veya denemekte olduklari anlamina da gelebilir. Çocugunuzun alkol kullandigini, esrar içtigini veya kumar oynadigini farkettiginizde, hele bir de bu is gizli yapiliyorsa, müthis derecede ürkebilirsiniz. Endise ettiginizde veya kullanimi daha da ileriye götüreceklerinden korktugunuz için keyif verici maddelerin kullanimini yasaklayabilirsiniz. Maalesef bu önlem her zaman istenilen sonucu getirmez. Korku iyi bir ögüt verici degildir. En iyisi çocugunuzla bu konuyu konusmaktir. Çocugunuzun büyümesi ve olgunlasmasi heyecan verici seyleri denemek istemisini de beraberinde getirmektedir. Ama çocugunuzla bu konuyu nasil konusacaksiniz. Bu yazi bu konuyu içermektedir.
Önce Türkiye ve Hollanda'da alkol ve uyusturucu maddeleri ile ilgili tutuma bakacagiz.
Sonra ele alinacak konu ergenlik; çocugunuz için neler degisecektir. Daha sonra çocugunuzun tütün, esrar, alkol kullanip kullanmadigini veya kumar aliskanliginin olup olmadiginin farkina nasil varabileceginiz dile getirelecek. Bunu takiben çocugunuzla bu konuyu konusurken sizin bir ebeveyn olarak yararlanabileceginiz bir kaç öneri verilecektir. Son olarak bilgi ve tavsiye için basvurabileceginiz adres ve telefon numaralarini bulacaksiniz.

Dünyanin her yerinde oldugu gibi Türkiye ve Hollanda'da da alkol ve uyusturucu maddeler vardir. Türkiye'de de, Hollanda'da oldugu gibi, alkol ile uyusturucu maddeler arasinda ayirim yapilmaktadir.
Alkol (ve tütün ürünleri) Türkiye'de kamu kurulusu Tekel tarafindan üretilmektedir. Türklerin çogu Islam dinindendir. Alkol, Islam dininde yasak olmasina ragmen, Türk halki tarafindan çokca tüketilmektedir. Bu çogu zaman gizlice yapilmaktadir. Örnegin birisi marketten bir sise raki aldigi zaman, bunun iyi paketlenmesini saglar. Böylece evde kimse alkol aldigini fark etmez. Çünkü kimse kendisine içkici damgasinin vurulmasini istemez. Baskalarinin ne düsündügü oldukça önemsenir. Nüfusun bazi kesimleri tarafindan alkol kullanimi kesin kez kabul edilmemektedir.
Hollanda'da içki kullanmak yasak degildir. Tabii ki yasalar ve kurallar vardir. Örnegin hafif alkollü içkiler(bira ve sarap) ve sert alkollü içkiler(jenever ve viski gibi) arasinda ayirim yapilmaktadir. Hafif alkollü içkiler süpermarketten satin alinabilir. Ancak bunu satin alabilmek için en az 16 yasinda olmak gerekir. Sert alkollü içkiler özel içki dükkanlarindan satin alinabilir. Sert alkollü içkileri satin alabilmek için 18 yasindan büyük olmak gerekir.
Uyusturucu maddeleri Türkiye'de kanunen yasaktir. Hafif ve sert uyusturucu maddeleri arasinda ayirim yapilmamaktadir. Uyusturucu madde bulundurmak, kullanmak veya satmak yasaktir. Bunu yapan kisiler agir cezalara çarptirilir. Doksanli yillarin basina kadar Türkiye, Avrupa'ya giden uyusturucu maddeleri için önemli geçit merkezi idi. Ancak siki kontröllerin uygulanmasi, uyusturucu tacirlerini daha çok Türk halkina yönlendirdi. Bu, birçok aile ve gencin sorunlar yasamasina sebep oldu. Son yillarda Türkiye'de bagimlilik sorunlari olan gençlerin ve yetiskinlerin tedavi görebilecekleri özel klinikler açilmistir. (Umatem, Amatem).
Hollanda'da da uyusturucu maddeleri yasaktir. Hollanda'da hafif ve sert uyusturucu maddeleri arasinda ayirim yapilmaktadir. Hafif uyusturucu maddeleri saglik açisindan ciddi risk tasimayan maddelerdir, sert uyusturucu maddeleri buna karsin sagliga ciddi zarar vermektedir. Sadece kenevir ürünleri; esrar ve marihuana hafif uyusturucu maddeleri kapsamina girmektedir. Diger uyusturucu maddelerinin tümü sert uyusturucu maddeleridir. Hollanda'da hafif uyusturucu maddelerine karsi hosgörü politikasi uygulanir. Bu, kendi kullanimi için az miktarda hafif uyusturucu madde bulundurmanin para cezasina tabi olmadiginin anlamina gelir. Ancak polis hafif uyusturucu maddelerine el koyabilir. Belediye yönetimleri "coffeeshop" larin kurallara uymasi kaydiyla buralarda hafif uyusturucu maddelerinin satilmasina izin verir. Coffeeshoplar sadece 18 yasindan büyüklere ve kisi basina her gün 5 gramdan fazla olmamasi kaydiyla satis yapabilirler. Hafif uyusturucu madde ticareti polis ve adli makamlar tarafindan aktif arastirilir.
Yetisme çaginda çocuklari olan Türk ebeveynleri olarak sizi Hollanda'nin uyguladigi politika bir hayli zor durumda birakabilir. Bazen bunu yasaklama istegi dogabilir sizde. Ancak, Hollanda'da cezayi gerektirmeyen bir seyi nasil yasaklayabilirsiniz ki? Yasaklama konusunda Hollandali ebeveynlerle arada fazla bir fark bulunmamaktadir. Hollandali ebeveynlerinin çogu da çocuklarininin alkol, esrar ve marihuana içmesini istemezler. Bunu, çogu Hollandali ebeveynler de yasaklamak isterler. Gerek Hollandali gerekse de Türk ebeveynlerin açisindan bakildigi zaman, çocuklar, sonuçta uyusturucu ya da alkol kullanip kullanmayacaklarina kendileri karar verirler. Ve bu seçim, her zaman ebeveynlerin seçimiyle ayni degildir. O zaman ne yapmaniz gerekiyor?
Herseyden önce beraber bu konu hakkinda konusmayi denemek gerekiyor. Böylece ebeveyn olarak çocugunuzun en azindan nelerle ugrastigini bilirsiniz ve yapilanin seyin gizli yapilmasina gerek kalmaz. Zira yapilanlar sizin bilginiz dahilinde degilse ve bunlar tartisilamaz haldeyse, bunlara bir etkide de bulunamazsiniz. Bu durum istenmeyen daha kötü sonuçlari beraberinde getirebilir. Ancak utandiginiz ve kullanildigini gizli tutmak istediginiz taktirde, konusmak zordur. Çocugunuza kaba kuvvet kullanmak veya onu kovmak da her zaman soruna çözüm getirmez. Çocugunuzla bu konuyu konusmak size güç geliyorsa, çevrenizde çocugunuzla konusabilecek güvendiginiz kisilere bakabilirsiniz. Bu kisi çocugunuzun da güvendigi birisi olursa daha iyi olur. Bu kisi aile ferdi veya bir arkadas olabilecegi gibi, okuldan bir ögretmen de olabilir.
Belki de internet sitemizdeki bilgi ve tavsiyeler de size yardimci olur.

Gençlerde 12 ile 16 yas arasinda bir çok degismeler olur. Fiziksel ve ruhsal olarak hizli gelismelere ugrarlar. Kiz çocuklari kadin ve erkek çocuklari adam olurlar. Kendi kisiliklerini olustururlar. Anne ve babalarindan kopmak ve kendi seçimlerini yapmak isterler. Daha az aileye dönük ve daha çok dis dünyaya yöneliklerdir. Akranlari, anne ve babalarindan daha önemli olmaya baslar. Bunlarin hepsi büyüme sürecinin bir parçasidir. Anne ve babalar açisindan bu durum, çocuklarini serbest birakmayi ve bu çocuklarin kendi tercihlerini yapmalarini ögrenmeleri gerektigi anlamina gelir. Ama yetiskin olmak ve dogru seçimler yapmak hep düse-kalka olabilecek seylerdir. Bu süreç anne ve babalar için zor olabilir, hele ki çocuklarinin tasvip etmedikleri seylerle ilgilendigini görünce. O zaman bir ebeveyn olarak bütün emeklerinizin bosa gittigi hissine kapilirsiniz. Sizin de anne ve babanizin zaman zaman sevdiginiz müzigi berbat bulduklarini veya giydiginiz kiyafetleri rezil bulduklarini ve büyük endiseye kapildiklarini belki de hatirlarsiniz. Bu sizi biraz rahatlatacak ve bunun geçici bir dönem oldugunu fark edeceksiniz. Herseyiyle birlikte ergenlik dönemi, çocuklariniza ihtiyaçlari olan alanin verilmesinin önemli oldugu bir dönemdir. Fakat neyin olup ve neyin kesinlikle olmayacagini bilmeleri açisindan, sinirlar koymaniz da bir o kadar önemlidir. Bu dönem kolay da atlatilabilinir, çok kavganin ve tartismanin oldugu bir dönem de olabilir.

Bir çok anne baba çocuklarinin sigara içmedigini, esrar kullanmadigini, alkol içmedigini ve kumar oynamadigini düsünür. Çünkü... Evde siz böyle bir durumu asla gözetmiyorsunuz. Gençlerin çogu çok akillidir ve bunu uzun zaman gizli tutmayi bilirler. Bilhassa anne ve babalarinin bunu tasvip etmediklerini bildikleri zaman. Sizin çocugunuzunda örnegin televizyonda, filmlerde, tabiiki okulda, evde veya gezmeye gittiginde alkol, esrar ve uyusturucu maddeleriyle karsilasacaginin bilincinde olmanizda fayda vardir. Çogu zaman çocugunuzun esrar kullandigi veya alkol içtigi birden ortaya çikinca dehsete düsersiniz. Ilk tepki çogunlukla panige kapilmaktir. Hemen en kötüden yola çikarsiniz; çocugunuz uyusturucu bagimlisi olacak. Ancak bu olasilik o kadar büyük degildir. Hollanda'da gençler arasinda yapilan arastirmalarda Türk gençlerinin de alkol ve uyusturucu kullandiklari görülmektedir. Türk erkek çoçuklari kiz çocuklarina göre daha fazla kullanmaktadir. Genelde Türk gençleri Hollanda'li akranlarindan daha az uyusturucu ve alkol kullanmaktadir. Ancak çocugunuzun bunlarla karsi karsiya kaldigini açikca göstermektedir. Son yillarda Hollanda'li gençlerle varolan fark gittikçe küçülmektedir.

Tütün, esrar ve alkol gibi maddelerin denenmesinde akranlarin önemli rolü vardir. Akranlarinin "bize katil" baskisi çok büyük olabilir.Bu olumlu sonuç verebilir, ancak olumsuz da olabilir. Bu durumda çocugunuzun karakteri önem tasir. Çocugunuz kendinden emin degil ve gruba dahil olma egilimi büyükse, grup baskisina daha duyarli olacaktir. Ayaklarinin üzerinde emin duruyor ve kendine güveni çoksa, disaridan gelecek baskiya daha dayanikli olur.
Çocugunuzun alkol ve uyusturucu maddelerine ilgi duydugunun farkina nasil varabilirsiniz? Yoksa çocugunuzun bunlara ilgi duymadigina mi güveniyorsunuz. Her iki durumda da bu konuya ilgi göstermenizde fayda vardir. Anne babalarin çogu çocuklarinin alkol ve uyusturucu maddelerine ilgi duyup duymadigini bilmek isterler. Bu, o kadar kolay degildir. Çocugunuzu en iyi siz tanirsiniz ve davranislarindaki degisikligi en iyi siz fark edersiniz. Davranislarindaki degisiklige ebeveyn olarak dikkat etmeniz gerekir. Örnegin çocugunuzun birden fazla parasinin oldugunu gördügünüzde bu paranin nerden geldigini arastirmaniz dogru olacaktir.
Çocugunuzla ilgili hersey iyi gidiyorsa, örnegin okul notlari iyiyse, iyi bir arkadas çevresi varsa, evde neseliyse, zamaninda yataktan kalkiyorsa, vs., o zaman endiselenmenize gerek yoktur.
Alkol ve diger uyusturucu maddelerinin tehlikesi çocugunuzun bunlari gittikçe daha çok ve daha sik kullanmak istemesi olabilir. O zaman bir takim seyler kötüye gider. Bu durumu özellikle davranis degisikliginden anlayabilirsiniz. Çocugunuzun alkolle, uyusturucu maddeleri ve kumarla çok ilgilendigine isaret eden belirtilerin bir kaçi asagida siralanmistir:

• bedensel belirtiler. Çocugunuzun çogu zaman midesinin bulanmasi, istahsiz ve yorgun olmasi, uyuma düzeninin degismesi ve gözlerinin kizarmasi vs..
• çocugunuzun degisik davranmasi. Kendisini izole etmesi, odasinin kapisinin sürekli kilitli kalmasi, baska arkadaslar edinmesi, kaçamak cevaplar vermesi, aldiris etmemesi, süpheci görünmesi vs..
• baskalarindan çocugunuz hakkinda sikayet almaniz; çocugunuzun randevularina sadik olmamasi, spor klübünü aksatmasi, sürekli borç para istemesi vs..
• odasinda garip nesneler bulmaniz. Küçük plastik torbalarciklar, tütün kagidi, haplar.
• odasinda garip bir korkunun olmasi.
• okul performansinda düsme. Çocugunuzda konsantre problemi olmasi.

Bu belirtilerin bir kaçini düzenli sekilde gözlemliyorsaniz o zaman çocugunuzun uyusturucu maddeleriyle ilgilenip ilgilenmedigini hakli olarak kendi kendinize sorabilirsiniz. Ancak bu sinyaller bazen baska seylerin belirtileri de olabilirler. Çocugunuz belki de siril siklam asiktir veya okulda kendisiyle kötü derecede alay ediliyordur. Sadece çocugunuzla bu konuda konusarak ne olup bittigini açikliga kavusturabilirsiniz.

Çocugunuzla alkol ve uyusturucu hakkinda konusurken size yardimci olacabilecek öneriler:
Özgüvenini ve bagimsizligini ilerletin

• Çocugunuza kendine özgü fikir olusturmasinda destek olun.
  Kendine öz güveni olan çocuk disaridan gelen baskiya karsi dirençlidir.
• Iyi giden seyler için çocugunuza iltifatta bulunun.
  Kendine öz güveni olan çocugun riskli davranislar edinmesi daha düsük bir olasiliktir.

• Iyi örnek olun
  • Sergilediginiz hareketler çogu zaman söylediginiz seylerden daha önemlidir.
    Belki de siz ne sigara içiyor ne de alkol kullaniyorsunuz. Tabiiki böylece iyi örnek oluyorsunuz. Ama diger taraftan...çocugunuz içki veya sigara içmek istedigi takdirde bunu açikça dile getirmesi zordur. Her halükarda çocugunuzla bunu yapmasinin sebebini ve bundan ne zevk aldigini konusun. Çocugunuza bunu yapmamasi gerektigi konusunda kendi nedenlerinizi anlatin.
• Dogru bilgi edinin
  • Dogru ve objektif bilgi edinmeye özen gösterin. Böylece korkunuz azalacaktir.
    Degisik kurumlardan ücretsiz brosür temin edebilirsiniz. Örnegin Uyusturucu Maddeleri Bilgi hatti (Drugs Informatielijn) 0900 1995. Buraya sorularinizi da yöneltebilirsiniz.
  • Genelde gençler anne babalarindan daha fazla bilirler, ancak bu yanlis bilgi de olabilir.
    Gençler maddeleri denerken bunlarin sadece güzel tarafini görürler. Bunlarin hakkinda genis bilgileri vardir, ancak dogru olmayan seyler de duyarlar, örnegin esrar kullanmanin zararli olmadigini.
• Kullanimi hemen yargilamayin
  • Ne kadar zor olsa da kullanimi hemen yargilamayin. Bu, çocugunuzla konusmayi engelleyecek ve belki de çocugunuzun gene de gizlice yapmasina sebebiyet verecektir. Bunun hakkinda daha fazla bilmek istediginizi açiklayin.
    Çocugunuz kullanimi hemen elestirmediginizi görünce sizinle konusmaya daha açik olacaktir.
  • Çocugunuzun davranisini her zaman elestirmemeyi deneyin.
    Çocugunuzla evde ve okulda nelerin iyi gitmedigini konusun. Davranisini degistirmesi gerektigini söyleyin. Eger bu davranis alkol ve uyusturucu madde kullanimi ile baglantili ise ve bu davranis düzelirse bu, alkol ve uyusturucu madde kullanimina da olumlu etki yapar.
  • Çocugunuzun kendi kendine çözüm bulmasini destekleyin.
    Çocugun kendsinin buldugu çözümün basari olasiligi daha büyüktür.
• Konu hakkinda açikca konusmayi deneyin
  • Konu hakkinda konusmak için iyi bir zaman seçin.
    Çocugunuzla zor bir konuyu konusmak istediginizde bunu baskalarinin yaninda, televizyon seyrederken veya çocugunuz tam bir yer gitmek üzereyken yapmaniz dogru degildir. Çocugunuzla bas basa kalabileceginiz ve rahatça zaman ayirabileceginiz bir zamani seçmeye özen gösterin.
  • Dikkatlice dinleyin, çocugunuza bakarak konusun/dinleyin.
    Çocuklar da, bir sey anlattiklarinda anne ve babalarinin ilgi göstermelerini isterler. Televizyonu seyretmeye veya mutfakta kalmaya devam ederseniz kendilerini dikkate almadiginizi düsünürler.
  • Açik soru soru
    Bu sorular, çocugunuzun 'evet' veya 'hayir' seklinde cevaplandiramayacagi sorulardir. Eger siz 'yine içkiyi fazla kaçirmissindir' dediginizde çocugunuz hemen ... 'hayir, bunu nerden çikardin' diyecektir. Sorulari su sekilde sormaniz daha iyidir.... ' Her aksam bu kadar yorgun olman nerden kaynaklaniyor?' Veya... 'sende kesin böyle düsünüyorsundur' yerine 'Sen bu konu hakkinda ne düsünüyorsun?
  • Kendi fikrinizi, elestirilerinizi ve çözümlerinizi olabildigi kadariyla söylemeyin.
    Tabii ki bu hiç bir zaman kendi fikirlerinizi söyleyemeyecegiz anlamina gelmez. Ancak çocugun kendisinin çözüm bulmasi daha faydalidir. Eger sizin çözümünüz bununla ayni degilse o zaman belki ortasini bulursunuz ve böylece çocugunuzun buna uymasi olasiligi daha büyük olur. Tabii ki istenildigi takdirde düsüncelerinizi söyleyebilirsiniz. Sizde kendi duygularinizi dile getirebilirsiniz. Örnegin endise duydugunuzu.
  • Çocugunuz bu konu hakkinda sizinle konusmak istemiyorsa o zaman kiminle konusmak istedigini sorun. Bazen çocuklar bu konuyu anne ve babalariyla konusmada zorlanirlar. O takdirde çocugunuzun bu konuyu kiminle konusmak istedigini sorun. Bu kisi aile üyesi veya okuldaki egitim görevlisi olabilir. Çocugunuzun iyiligini istediginizi hissettirin. Belki o zaman beraber konusmaniz mümkün olur. Ayrica bu konudan haberdar olmak istediginizi de açiklayin.
  • Sikilmasini önleyin
  • Çocugunuzun bos zamanini nasil degerlendirdigine bakin.
    Cani sikilmayan çocuk alkol ve diger maddelere daha az ihtiyaç duyar. Çocugunuzun sürekli sokaga çikmasi veya gezmeye gitmesinin yerine bir sporla ugrasmasini veya diger aktivitelerinin olmasini saglamaya özen gösterin.
  • Kurallar ve sinirlar belirleyin
  • Çocugunuzla para ve gezme konusunda anlasmalar yapin.
    Çocugunuzu kurallara uymadigi taktirde uyarin.
    UNUTMAYIN: kurallar gençler için dayanaktir. Bu dayanak sonucu anne ve babanin kendilerine ve yaptiklarina ilgi duyduklarini fark ederler.

UYUŞTURUCULA

AlKOl

KUMAR
AMFETAMİN
ECSTASY

KOKAIN
EKO ÜRÜNLERİ
EROİN
ESRAR &
MARİHUANA

LSD
TÜTÜN
UYKU İLAÇLARI VE
SAKİNLEŞTİRİCİLER