Hierboven een selectie van een aantal vragen uit de vraag- en antwoord rubriek die gaan over de invloed van alcohol en drugs op de hersenen.

Als drugs in de hersenen komen beïnvloeden ze de werking van de zenuwcellen.
Zenuwcellen geven met behulp van bepaalde stofjes elektrische signalen aan elkaar door.
Drugs beïnvloeden of remmen de werking van deze stofjes. Daardoor worden bepaalde hersengedeelten extra gestimuleerd of geremd.
Hierdoor treden er allerlei effecten op.

Drugs en zenuwcellen
Drugs moeten om effect te hebben in het bloed terechtkomen. Dat kan op verschillende manieren.
Als drugs in de hersenen komen beïnvloeden ze de werking van de zenuwcellen.
Zenuwcellen kunnen door middel van elektrische signaaltjes boodschappen aan elkaar overdragen.
Als je bijvoorbeeld je voet wil bewegen, gaat er een elektrisch signaal van de hersenen naar de spieren in je voet.

Boodschappenjongens ofwel neurotransmitters
Tussen de zenuwcellen zit een ruimte, die de synaps wordt genoemd.
Het elektrisch signaaltje van de ene zenuwcel bereikt de andere zenuwcel via deze synaps.
Dat gebeurt met behulp van bepaalde stofjes die wel de boodschappenjongens of met een moeilijk woord de neurotransmitters worden genoemd.
De neurotransmitters zitten in zakjes aan de uiteinden van de zenuwcellen.
Wanneer de zenuwen een elektrisch signaal ontvangen, komen de neurotransmitters in de synaps terecht.
Daar verspreiden ze zich.
Vervolgens worden de neurotransmitters opgevangen door de 'ontvangers' ofwel de receptoren van de volgende zenuw.
Het signaal gaat door en het betreffende hersendeel wordt gestimuleerd.

Drugs beïnvloeden neurotransmitters
Drugs kunnen de afgifte van de neurotransmitters stimuleren of remmen.
Ook kunnen drugs de werking van een neurotransmitter imiteren.
Ze spelen dan zelf voor neurotransmitter of boodschappenjongen.
Drugs beïnvloeden dus de werking van neurotransmitters en hechten zich aan bepaalde ontvangers.

Drugs beïnvloeden neurotransmitters in verschillende hersendelen.
Er zijn heel veel verschillende soorten neurotransmitters/ boodschappenjongens en heel veel verschillende receptoren. De ene soort neurotransmitter bevindt zich in een bepaald deel van de hersenen, de andere weer in een ander deel.
Dat geldt ook voor de receptoren.

Elk hersendeel heeft zijn eigen functie.
Het ene deel is verantwoordelijk voor de emotionele beleving en het gevoel van geluk; het andere deel heeft te maken met zintuiglijke waarneming en weer een ander met logisch denken en weer een ander met bewegen.

Als een drug een bepaalde neurotransmitter beïnvloedt en de betreffende neurotransmitter komt vaak in een bepaald hersengedeelte voor, dan zal de functie die dat hersendeel heeft direct beïnvloed worden door de betreffende drug.
Dat geldt ook de ontvangers.
Komen ontvangers waaraan drugs zich kunnen hechten in een bepaald hersendeel vaak voor, dan zal dat hersengedeelte extra beïnvloed worden.

Van cocaïne is bijvoorbeeld bekend dat het de afscheiding van de neurotransmitter dopamine stimuleert.
Dopamine komt veel voor in dat deel van de hersenen dat te maken heeft met plezier-gevoelens.
Als je cocaïne gebruikt leidt dit tot een verhoogde dopamineproductie, waardoor een gevoel van euforie ontstaat.

Amfetamine stimuleert de afgifte van de neurotransmitter adrenaline.
Hierdoor wordt een bepaald gedeelte van het zenuwstelsel gestimuleerd waardoor het hart sneller gaat kloppen, de bronchiën open gaat staan en de ademhaling versnelt.

Je hersenen ontwikkelen zich tot je 24e.
Verschillende onderdelen van de hersenen zijn tijdens de puberteit nog volop in ontwikkeling.
Uit onderzoek blijkt dat bij jongeren met alcoholproblemen de hippocampus kleiner is.
Ook blijken zij, bij het uitvoeren van geheugentesten, minder hersenactiviteit te hebben.
Verder doen ze het slechter op geheugentesten.

Overmatig alcoholgebruik is schadelijk voor de ontwikkeling van de hersenen.
Je hersenen ontwikkelen zich tot hun 24e.
Tijdens de puberteit neemt het aantal verbindingen tussen hersencellen toe.
Ook het deel van de hersenen, dat verantwoordelijk is voor redeneren en plannen en zelfbeheersing, is in de puberteit nog volop in ontwikkeling.

Een belangrijk hersengebied voor leren en geheugen is de hippocampus.
Ook dit deel van de hersenen is tijdens de puberteit nog volop in ontwikkeling.
Alcohol kan deze ontwikkelingen nadelig beïnvloeden.

Bij onderzoek naar de invloed van alcohol op de hersenen worden meestal jongeren met alcoholproblemen vergeleken met jongeren die geen alcoholproblemen hebben.
Dit zegt dus nog niet direct iets over jongeren die zo nu en dan te veel drinken.
Wel wijzen alle verschillende onderzoeken in de richting van schade.

Bij jongeren met alcoholproblemen blijkt dat de hippocampus kleiner is dan bij jongeren die niet drinken (1).
Ook blijkt dat bij hen hersenactiviteit minder is.

Hersenactiviteit kan gemeten worden door de concentratie zuurstof in het bloed vast te stellen.
Jongeren met alcoholproblemen hebben bij bepaalde geheugentesten lagere zuurstofconcentraties in de hersenen dan jongeren die geen alcoholproblemen hebben(1).

Ook blijkt dat jongeren met alcoholproblemen, slechter scoren op geheugen testen en op tests die leren en ruimtelijk inzicht meten, dan jongeren zonder alcoholproblemen.

Er is ook onderzoek gedaan bij ratten en muizen.
Het blijkt dan dat jonge ratten al bij weinig alcohol slechter presteerden op geheugentesten dan ratten die geen alcohol kregen.
Bij oudere ratten werd dit effect alleen gevonden als ze veel alcohol kregen.
Jonge ratten lijken dus gevoeliger voor alcohol dan oudere ratten.

Klik hier voor de overige risico's van alcohol en jongeren.

(1) Alcoholgebruik en jongeren onder de 16 jaar, Trimbos-instituut 2006

 
Updated: 23-02-2012

Alcohol kan er leiden dat je een black-out krijgt uit.
Je weet dan de volgende dag niet meer wat er die avond ervoor gebeurd is.
Alcohol gebruik kan er ook toe leiden dat je de volgende dag minder goed kunt leren.

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen korte- en lange termijn geheugen.
Het korte termijn geheugen stelt ons in staat om informatie die wij door de dag heen krijgen eventjes op te slaan.
Veel informatie is niet belangrijk en kan weer vergeten worden. Belangrijke informatie wordt vanuit het korte termijn geheugen opgeslagen in het lange termijn geheugen.
Deze informatie blijft dan lang bewaard.

Black-out
Bij overmatig alcoholgebruik kan een stoornis optreden van het korte termijn geheugen.
De informatie uit het korte termijngeheugen wordt dan niet doorgegeven aan het lange termijn geheugen.
Je weet bijvoorbeeld niet meer hoe je thuisgekomen bent, wat je allemaal gezegd hebt of waar je je fiets ook alweer gelaten hebt.
Soms komen flarden herinnering later weer boven drijven. Het herhaaldelijk voorkomen van black-outs wordt ook wel gezien als een teken van een beginnend alcoholprobleem.
Opvallend is ook hoe mensen over een black-out denken. Riskant wordt het als de drinker een black-out als een normaal verschijnsel gaat zien.
Als iets wat er blijkbaar bij hoort.
Een black-out moet een signaal voor je zijn dat het de volgende keer iets minder moet.

Lange termijngeheugen
Ook het lange termijn geheugen blijkt na een avond flink drinken slechter te functioneren.
Uit onderzoek van Universiteit van Utrecht bleek dat studenten die gedronken hebben, de volgende dag slechter presteerden op geheugentesten (onthouden van woorden) dan studenten die niet gedronken hebben (1).

Alcoholgebruik heeft dus gevolgen voor leren.

(1). Ik ben zat en wie ben jij, NIGZ 2005

 
Plaatsingsdatum: vrijdag 26 januari 2007
Laatste wijziging: woensdag 5 augustus 2009 

XTC beïnvloedt de werking van de hersenen.
Het prikkelt een bepaald systeem in de hersenen dat ervoor zorgt dat je je lekker voelt.
De zenuwen die voor prikkeling zorgen, raken  door veelvuldig XTC-gebruik echter ook uitgeput.

De werking van drugs op de hersenen is ingewikkeld. We leggen het hier uit in 5 stappen:

1. Drugs werken via de hersenen en het ruggemerg.

Een belangrijk gebied in de hersenen is het limbisch systeem; het centrum in onze hersenen dat onze emoties regelt.
In het lymbisch systeem bevindt zich ook het straf- en beloningscentrum.
Prikkeling van een bepaalde plek in dit gebied geeft een prettig gevoel, prikkel je de hersenen weer ergens anders dan kun je een heel andere reactie krijgen.

2. Zenuwcellen geven boodschappen door.  

Hersenen en ruggenmerg bestaan uit miljarden cellen.
Al die cellen staan met elkaar in verbinding.
Een cel kan wel tienduizend zenuwuiteinden hebben die allen weer contact kunnen maken met andere zenuwcellen.
Tussen de zenuwcellen zit een ruimte.
Die ruimte wordt synaptische spleet genoemd.

Zenuwcellen kunnen signalen aan elkaar doorgeven via bepaalde stofjes die neurotransmitters genoemd worden. 

De neurotransmitters zitten opgeslagen in blaasjes in de zenuwuiteinden.
Bij prikkeling van de zenuw komen de neurotransmitters uit deze blaasjes vrij en komen in de synaptische spleet terecht. De neurotransmitter beweegt zich dan naar de volgende zenuw en geeft het signaal aan die zenuw door.

De zenuw wordt geprikkeld waardoor hij harder of juist langzamer gaat werken. 
Als het signaal is doorgegeven wordt de neurotransmitter weer losgekoppeld en gaat weer terug naar de zenuw waar hij vandaan kwam.

Neurotransmittters zijn a.h.w. de boodschappenjongens van de hersenen.
Belangrijke neurotransmitters zijn: adrenaline, dopamine, acetylcholine en serotonine

 3 Drugs beïnvloedt de neurotransmissie

Drugs nu, beïnvloeden de werking van neurotransmitters. Drugs kunnen zorgen voor een andere prikkeloverdracht dan normaal.

Drugs kunnen ervoor zorgen dat er:

- meer of juist minder neurotransmitters zijn

- neurotransmitters niet afgebroken worden

- neurotransmitters niet terug kunnen naar de zenuw waar ze vandaan komen zodat ze maar blijven werken.

Drugs kunnen ook de werking van neurotransmitters immiteren.

4. Hoe werkt XTC

En nu eindelijk XTC. XTC verhoogt de afgifte van de neurotransmitter serotonine en zorgt er bovendien voor dat de neurotransmitter niet zo snel terug gestuurd gestuurd kan worden waardoor hij langer blijft werken.

Veel serotonine-bevattende zenuwen (serotonerge zenuwen) bevinden zich nu in het limbische systeem van onze hersenen. Het gebied dat onze emoties regelt en waar het beloningscentrum ligt.

Wanneer XTC onze hersenen bereikt zorgt XTC ervoor dat er serotonine afgegeven wordt.
De zenuwen geven de signalen aan elkaar door, je beloningscentrum wordt geprikkeld en je voelt je lekker.

Na het slikken van XTC zijn de serotonine-bevattende zenuwen leeg.
De serotonine is gewoon op en ook XTC kan geen serotonine meer vrijmaken.
De zenuw wordt wel geprikkeld maar er is geen serotonine meer om de volgende zenuw te prikkelen.
Het kort na elkaar slikken van XTC heeft dan ook geen zin.
Het serotonine niveau moet eerst weer aangevuld worden en dat duurt enige tijd.

www.jellinek.nl/brain

Onderzoek heeft aangetoond dat XTC-gebruik kan leiden tot een vermindering van het geheugen.
Het is onduidelijk of deze effecten tijdelijk zijn en of dat na verloop van tijd weer herstel optreedt.
Er is geen bewijs dat XTC dementie kan veroorzaken.

Uit onderzoek is gebleken dat XTC mogelijk kan leiden tot een achteruitgang van het geheugen, depressies en concentratiestoornissen.
De achteruitgang van het geheugen en de concentratie blijkt sterker te zijn of toe te nemen naarmate men langer en meer XTC gebruikt.
In Leiden is een onderzoek gedaan waarbij zware XTC-gebruikers zijn vergeleken met minder zware XTC-gebruikers en niet-gebruikers.
Uit dit onderzoek blijkt dat de zware gebruikers een slechter geheugen hebben dan de minder zware gebruikers en de niet-gebruikers.
Ook in het AMC is onderzoek gedaan. Hieruit bleek dat mensen die regelmatig gebruiken ( meer dan 55 pillen gedurende hun hele leven) slechter scoorden op verschillende geheugentesten dan niet gebruikers.
Voor de bewering dat XTC tot dementie zou leiden is geen bewijs.
Meer weten over XTC?

Zie de overige vragen over XTC op deze website of vraag een folder aan via de drugsinfolijn (telefoon: 0900-1995).

Plaatsingsdatum: zondag 10 augustus 2003
Laatste wijziging: vrijdag 14 september 2007