Bij de voorbereiding van een consult moet u zich afvragen of u:

- de patiënt zelf wil behandelen of wilt verwijzen

- al of niet medicatie wil voorschrijven.
Er zijn drie groepen medicijnen. Medicijnen tegen onthoudingsverschijnselen, aversiemiddelen en middelen die de zucht verminderen.

Verwijzing naar een gespecialiseerde instelling is aan te raden bij:

• Lichamelijke en geestelijke afhankelijkheid
• Een slechte lichamelijke conditie
• Het mislukken van eerdere vormen van begeleiding
• Een anamnese waaruit blijkt dat bij eerdere stoppogingen ernstige onthoudingsverschijnselen als toevallen of deler zijn opgetreden.
• Als u uzelf niet in staat acht om patiënt te behandelen.

Klik hier om een patiënt aan te melden

Chloordiazepoxide (Oxazepam)

Indicatie

Lichte ontwennings- of onthoudingsverschijnselen, zoals prikkelbaarheid en slaapproblemen duren hooguit enkele dagen en hoeven niet medicamenteus te worden behandeld. Bij ernstige onthoudingsverschijnselen, zoals tremor, overactiviteit, angst en verhoogde prikkelbaarheid wordt chloordiazepoxide voorgeschreven. Hiermee kan een delirium tremens worden voorkomen.

Dosering:
Afhankelijk van de te verwachten ernst van de onthoudingsverschijnselen op basis van gebruik en ervaren problemen bij eerdere ontwenning.

• Niets of 3 x 10 mg bij lichte onthoudingsverschijnselen
• tot max. 3 - 4 x 50 mg bij ernstige onthoudingsverschijnselen

Werkingsduur:
Kortdurend, afbouwen in maximaal 1 - 2 weken

Bijwerkingen:
Slaperigheid, vermoeidheid, alaxie en verwardheid.

Controles
Bij hoge doseringen dagelijkse controle en recepten per dag. Anders een maal per drie dagen tot een week afhankelijk van de dosering en conditie van de patiënt.

Contra-indicaties:
Bij forse leverfunkties en bij ouderen geen chloordiazepoxide. In dat geval oxazepam.

Indicaties:

• Ter voorkoming van hernieuwd alcoholgebruik.
• Het blokkeert de afbraak van alcohol, waardoor een stapeling van aceetaldehyde met onaangename gevolgen.
• Voorschrijven bij de goed gemotiveerde patiënt met heftige craving.
• Met name werkzaam onder toezicht.

Dosering:

• bij start minimaal moet de patiënt minimaal 24 uur abstinent zijn
• Eerste weken 250 - 400 mg 1 dd (1 maal per dag) (1 dd is hetzelfde als 1 maal per dag weet iedere arts dus of het een of het ander
• Daarna is 125 - 200 mg 1 dd. meestal voldoende

Werkingsduur:
48 uur - 7 dagen

Contra-indicaties o.a. :

• Ernstige leverfunctiestoornissen
• Cardiovasculaire/cerbrovasculaire ziekten
• Epilepsie
• Psychose
• Zwangerschap/borstvoeding

Bijwerkingen:
vermoeidheid, slaperigheid, hoofdpijn, maag-darmstoornissen, huiduitslag.

Het gaat hier om de middelen:

- Acamprosaat

- Naltrexon

1. Acamprosaat (Campral)
Acamprosaat zou de trek naar alcohol verminderen.

Campral lijkt vooral werkzaam te zijn in combinatie met intensieve psychosociale begeleiding.

Indicaties:

• Chronisch alcoholisme, als ondersteuning van psychosociale begeleiding en ter voorkoming van hernieuwd alcoholgebruik.
• Aansluitend aan een ontwenningskuur.

Dosering
Eerste week campral 333mg, 3xdd 1 daarna 3 x dd en daarna:
< 60 kg: 4 tabl. P.d. 2-1-1 (bij de maaltijden)
> 60 kg: 6 tabl. P.d. 2-2-2- (bij de maaltijden)

Effect

• Pas na minimaal 2 weken merkbaar.
• Acamprosaat en alcohol interferen niet met elkaar.

Werkingsduur
De aanbevolen behandelingsduur is 1 jaar.

Bijwerkingen:Minimaal. Gastrolintestinaal (mn diarree) en jeuk.

Contra-indicatie: nierfunctiestoornissen

De NHG standaard

De NHG standaard adviseert dit middel niet in de huisartsenpraktijk voor te schrijven.

2. Naltrexon (Revia)

Het doel van behandeling met Naltrexon (Revia) is de alcoholconsumptie te minderen door vermindering van craving en voorkoming van terugval na een periode van abstinentie. Naltrexon (Revia) is een antagonist van de opioïdreceptoren. Het werkingsmechanisme is nog niet geheel bekend.

Indicatie.

• Voor mensen die vaak vanaf jonge leeftijd fors drinken en familiar belast zijn.
• Voor hen die niet dagelijks hoeven te drinken, maar als ze drinken veel innemen de zgn bingedrinkers of "kwartaaldrinkers"
• Aanvullende behandeling van alcoholverslaafden die tevens psychosociale begeleiding krijgen.

Dosering:
Eerste week ½ tablet per dag
Daarna 1 tablet (50 mg) per dag.

Gebruik:
Drie á zes maanden

Bijwerkingen:
Maag/darmklachten, slaapproblemen, prikkelbaarheid, hoofdpijn, potentieklachten, buikpijn, misselijkheid, gewricht en spierpijn.

Contra-indicatie:
Opiaatgebruik !!!! tot 10 dagen ervoor (cave codeine), ernstige leverfunctiestoornissen.

Let op: medicijnpaspoort meegeven, omdat het de opioiden antagneert. 

NHG standaard:
De NHG standaart adviseert dit middel niet in de huisartsenpraktijk voor te schrijven

Als u niet verwijst kunnen de ''Weekkaart'' en de ''Online Zelfhulp Alcohol" de patiënt ondersteuning bieden bij het stoppen. De patiënt kan er zijn doel noteren en hij kan dagelijks opschrijven wanneer en waar hij naar alcohol verlangt. Wat voelde hij, met wie was hij, waar was hij etc. Als hij regelmatig de 'momenten van verlangen' bijhoudt ontstaat er zicht op die situaties waardoor hij zich beter op die situaties kan voorbereiden.

In het tweede consult kunt u het dan hebben over:

- of de patiënt zijn doel gehaald heeft

- in welke situaties de patient sterk naar alcohol verlangt. 

Stoppen met  drinken kan ondersteund worden met behulp van de 'Weekkaart'. De momenten waarop sterk naar drank verlangd wordt (en eventueel gebruik) kunnen in de weekkaart ingevuld worden. Met ja of nee of met een getal van 0 (weinig trek) tot 10 (veeltrek). De patiënt moet dat een aantal weken doen. Ook kunt u hem vragen om in de weekkaart te noteren in welke situaties hij meer ging drinken dan hij wilde.  

In het tweede consult kunt u aan de hand van de weekkaarten zien of de patiënt zijn doel gehaald heeft en in welke situaties de patiënt meer ging drinken dan zijn doel. Op deze situaties moet de patiënt zich voorbereiden. 

Print de kaart nu uit en geef hem aan de patiënt mee.

De jellinek Alcohol check

U kunt de patiënt ook vragen de "Jellinek alcoholcheck" te bestellen. Deze folder bevat een o.a een weekkaart waarin de patiënt kan invullen wanneer hij gebruikt of trek krijgt.
Na een week invullen krijgt de gebruiker inzicht in de momenten waarop hij meestal trek krijgt. De folder laat de gebruiker nadenken over de manieren waarop hij met deze situaties kan omgaan.  

Bestel folder in de winkel 

Stoppen met  drinken kan ondersteund worden met behulp van de: Online Zelfhulp Alcohol van JellinekLive. U kunt de patiënt  vragen om het zelfhulpprogramma alcohol op Jellinklive te volgen. Het programma duurt naar keus 4 of 6 weken. Het programma bestaat uit diverse oefeningen waaronder het noteren van de momenten waarop je trek krijgt. Vervolgens moet je manieren bedenken om met deze situaties om te gaan.  

Uit onderzoek is gebleken dat mensen die het zelfhulpprogramma volgen minder gaan gebruiken en de kwaliteit van leven toeneemt.

Online behandeling met chat

Behalve de zelfhulp is het ook nog mogelijk een behandelprogramma op het net te volgen. Hierbij krijg je 7 chatsessies van 30 tot 40 minuten met een therapeut. Dit is een volwaardige behandeling waarvoor een verwijzing van de huisarts nodig is. Wel kan de patiënt zich zelf aanmelden. 

Grafiek van de zelfhulp alcohol. Rode lijn is het doel en de oranje lijn is het gebruik van afgelopen week.

Voor meer informatie over de zelfhulp en de online behandeling kijk onder de knop behandeling bij JellinekLive. Klik hier om meteen naar de zelfhulp te gaan. Klik hier om naar de online behandeling te gaan.

Augustus 2009 

De patiënt moet zichzelf voorbereiden dat bij het stoppen met alcohol van van lichte tot zware onthoudingsverschijnselen. Veel voorkomende verschijnselen zijn: transpireren, slecht slapen misselijkheid en angstige of gespannen gevoelens.

Soms zijn de verschijnselen erger zoals trillen of hoge koorts. Bij zware onthoudingsverschijnselen raden wij u aan om contact met de Jellinek. Kijk hierboven ook bij medicatie.  

Duur onthoudingsverschijnselen
De verschijnselen zijn na 24 uur op hun hoogtepunt en na 3 dagen is het ergste voorbij. Het is een moeilijk moment waar de  patiënt doorheen moet.

De patiënt gemotiveerd houden

Door onthoudingsvershijnselen kan het gebeuren dat de patiënt zijn motivatie verliest en toch weer meer gaat drinken dan hij van plan was. U kunt hem aanraden om er voor te zorgen dat het minderen ook een aantal positieve gevolgen met zich mee brengt.

Dat kan door met de patiënt af te spreken, als het gelukt is om een aantal dagen te minderen, hij zichzelf beloont. Bijvoorbeeld door zichzelf iets cadeau te doen.

Ook moet hij positieve dingen tegen zichzelf zeggen zoals: 'ik ben de goede weg in geslagen'; 'ik mag best trots zijn op mezelf'; 'zie je wel dat ik het kan'.

Of positieve eigenschappen aan zichzelf toekennen zoals: 'zie je wel dat ik doorzettingsvermogen heb'; 'ik heb mezelf onder controle; 'ik ben de baas over de drank'

Het Hebben van een sterk verlangen naar alcohol is een normaal verschijnsel wanneer iemand stopt. Het ervaren van trek duurt zelden langer dan 30 minuten.
Als de patiënt die tijd uit kan zitten is de ergste trek verdwenen. De patiënt zal gedurende een aantal maanden gevoelens van trek kunnen ervaren. 

In het algemeen zijn er vier manieren om trek te weerstaan:

1. Het uitzittten van de trek

2. Het zoeken van afleiding

3. Het erover praten 

4. Het denken op een manier die helpt

1. Het uitzitten van de trek.

Een manier om met trek om te gaan is de trek gewoon uit te zitten. Soms helpt het om trek te vergelijken met een golf.
Het begint klein en wordt steeds groter totdat het een piek bereikt en weer verdwijnt. Om de golf onder controle te krijgen kan de patiënt er het beste in meegaan in de wetenschap dat de golf vanzelf weer kleiner wordt.

2. Het zoeken van afleiding.

Afleiding zoeken kan ook helpen om te trek te verminderen.
De patiënt kan op het moment dat hij trek krijgt iets gaan doen wat lichamelijke inspanning vereist zoals hardlopen, fietsen of een eind wandelen. 

3. Het praten met vrienden of familie.

Het praten met vrienden en familie kan ook helpen om de trek te verminderen.  

4. Het denken op een manier die 'helpt'.

Het is goed om na te gaan wat de patiënt denkt als hij/zij trek ervaart. Vaak leidt trek tot gebruik omdat de patiënt tijdens de trek denkt dat hij/zij er niet tegen kan. Of dat trek alleen overgaat door weer te gebruiken. Deze gedachten helpen de patiënt natuurlijk niet en kloppen ook niet met de werkelijkheid. Beter is het om te denken: trek verdwijnt weer binnen 30 minuten.'

De kans dat de patiënt terugvalt is altijd aanwezig.
Een terugval wil niet zeggen dat alles verloren is. Beter is het om de terugval te beschouwen als een leermoment voor de patiënt. De patiënt weet nu waar een zwakke plek zit, waar hij/zij vanaf nu anders mee om kan gaan. 

Vaak denken mensen heel negatief over een terugval. Zo van: het lukt me toch nooit. Deze negatieve gedachte is dan weer vaak een reden om te gaan drinken.

Het is belangrijk om te voorkomen dat een patiënt in een spiraal naar beneden terecht komt. Daarom is het voor de patiënt van belang nu al vast te bedenken wat hij/zij straks gaat doen voor het geval hij/zij in de toekomst een keer mocht terugvallen.

Het is zoals bij een brandoefening. Je hoopt dat je het geleerde nooit in de praktijk hoeft te brengen maar als er brand is weet je wat je moet doen. Zo is het ook met terugval.
Als het gebeurt weet je dat je niet negatief moet denken maar meteen de draad weer moet oppakken.

De patiënt kan met zich zelf afspreken dat hij na zal gaan waarom hij toch meer is gaan drinken dan hij wilde en hoe hij de volgende keer op een andere manier kan reageren.

• Geef compliment
• Bespreek eventueel dagboek
• Vraag of bepaalde situaties moeilijk waren en hoe ze daarop gereageerd hebben
• Bespreek wat je in die situaties anders kunt doen (alternatieven) dan drinken
• Reageer niet overdreven op een keer terugvallen.
  Zie terugval als iets waar je van kan leren (in welke situatie gebeurde het en hoe kan ik die situatie voortaan anders reageren dan
• Maak eventueel vervolgafspraak over 2 weken

• Vraag in welke situaties hij toch gedronken heeft
• Bespreek wat je in die situaties anders kunt doen (alternatief gedrag) dan drinken
• Reageer niet overdreven op een keer terugvallen.
  Zie terugval als iets waar je van kan leren (in welke situatie gebeurde het en hoe kan ik die situatie voortaan anders reageren dan)
• Bespreek of doelstelling aangepast moet worden, abstinentie overwegen.
• Verwijzing naar gespecialiseerde instelling overwegen
• Maak vervolgafspraak.