De wolfskers is een plant die wel 1 meter hoog kan worden en in midden- en zuid Europa groeit. De wolfskers behoort tot de nachtschade familie waartoe ook planten behoren als de doornappel, alruin en bilzekruid (1)

De bessen van de wolfkers kunnen veel atropine (rijpe bessen tot 2 mg) bevatten maar ook de overige plantendelen bevatten atropine (1). 3 tot 4 bessen zijn dodelijk voor kinderen maar er zijn kinderen die stierven na het eten van een halve bes.  Volwassenen die gevoelig zijn voor atropine, sterven al na het eten van 10 bessen. klik hier voor een afbeelding en omschrijving van de wolfkers. In de benamingen van plant en stof zijn er talloze verwijzingen naar de giftigheid. In de Griekse mythologie was Atropa de doodsgodin die de levensdraad doorknipte en in het engels noemt men de plant wel "deadly nightshade".

Atropine kan ook in de farmaceutische industrie geproduceerd worden, het is dan een wit poeder.

Wat doet het

Atropine vergroot de pupillen waardoor ogen mooier worden maar waardoor je ook slechter gaat zien. Vroeger druppelden vrouwen wel het sap van de wolfkers in hun ogen. Vandaar de naam bella donna, wat mooie dame betekent. Cleopatra heeft er haar naam aan te danken

Atropine wordt wel eens gebruikt om tripeffecten te krijgen. Vanwege de vele en onaangename bijwerkingen komt gebruik om die reden slechts zelden voor.

Atropine blokkeert de werking van de stof acetylcholine (een neurotransmitter) in het hele lichaam. Daardoor neemt de speeksel- en zweet productie af en wordt de beweeglijkheid van maag-darm kanaal minder. De pupillen verwijden zich waardoor men geen diepte meer kan zien. Verder nemen bloeddruk en hartslag toe. Ook zie je onrust, paniek en verwardheid. Tenslotte kunnen afhankelijk van de dosis waarnemingsveranderingen en echte hallucinaties ontstaan (zie verder bij atropine overdosis).

Atropine heeft een halfwaarde tijd van 2 tot 4 uur. Dat wil zeggen dat na die perioden de helft van de stof uit het bloed verdwenen is.

Medische toepassingen
Atropine heeft een aantal medische toepassingen. Oogartsen gebruiken atropine voor diagnostische redenen. Doordat atropine de pupillen verwijdt kan een oogarts het netvlies beter te bekijken. Het wordt ook wel gebruikt  om bij een narcose de speekselproductie van de patiënt te verminderen.
Ook kan het gebruikt worden bij een zeer lage hartslag in de acute fase van een hartinfarct. Tenslotte is er een toepassing als antistof bij bepaalde vergiftigingen bijvoorbeeld bij insecticiden en oorlogsgassen. (2).

Symptomen van overdosis
Atropine heeft bij zeer geringe dosissen al onaangename effecten. Bij kinderen is 1.6 milligram fataal gebleken.

Oraal (via de mond ingenomen) kunnen bij 5 milligram al ernstige bijwerkingen optreden en bij 10 mg al coma.

Het handboek van acute vergiftingen noemt de volgende symptomen: verwijding van pupil, droge slijmvliezen en huid, koorts, snelle hartwerking, hoofdpijn, verwardheid, opwinding en hallucinaties. Bij ernstige vergiftigingen kunnen coma, ademhalingsproblemen, toevallen, hoge bloeddruk en later ook lage bloeddruk optreden (4).

Atropine als versnijdingsmiddel

In 1997 en 1998 is in enkele XTC pillen atropine aangetroffen. In 2004 werden cocaïne monsters gevonden die atropine bevatten (1). In Nederland zijn toen circa twintig mensen met vergiftigingsverschijnselen opgenomen in Lelystad, Roosendaal, Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Er waren toen ook meldingen uit België, Frankrijk en Italië. Het totale aantal bekende slachtoffers binnen Europa lag op ruim 50. In 2007 werd nog een keer atropine in cocaïne aangetroffen

Met cocaïne wordt atropine nog gevaarlijker. Bloeddruk en hartslag wordt dan nog meer opgejaagd (5). Ook kunnen beide stoffen de lichaamstemperatuur verhogen.

Het is nog steeds onbegrijpelijk waarom destijds de cocaïne met Atropine versneden was. Gezien de giftigheid van het middel kun je maar heel weinig toevoegen. 10 mg Atropine kan immers al fataal aflopen en 10 mg is slechts 1% van 1 gram cocaïne. Iedere keer blijkt dat bij illegale drugs zo en dan gevaarlijke versnijdingsmiddelen opduiken. Het blijft daarom altijd van belang drugs te testen.

Links

Afbeeldingen omschrijving wolfskers

Adressen testservices in Nederland
Informatie testservice Jellinek.

Overige vragen:

overige vragen in de rubriek: Hallucinogenen/algemeen

Bronnen:

1) Vervaeke, H.  Drugs en Alcohol. gebruik, misbruik en verslaving. Houten 2008

2) Farmacotherapeutisch Kompas - CVZ

3) RIVM rapport 348802 017 - Smartshops
4) Behandeling van acute vergiftigingen - Bohn Stafleu Van Loghum

5) Pharmacology volume 248, issue 1 pp 57-61

Laatste wijziging: maart 2011

De pagina's van de Jellineksite en ook deze pagina kun je doorsturen naar een ander. Klik op de knop 'stuur door' helemaal boven aan de pagina, direct boven de foto.