Beloningsysteem

Cocaïne beïnvloedt de afgifte en werking van dopamine. Dopamine is een overdrachtsstof. Dat wil zeggen dat zij een signaal van de ene zenuw aan de andere kan doorgeven.

Dat gaat in een aantal stappen:

• De zenuw ontvangt een signaal en geeft dopamine af.
• De dopamine komt in een ruimte tussen twee zenuwen terecht (de synaptische spleet)
• De dopamine bindt zich aan een zogenaamde ontvanger (receptor) van de volgende zenuw waarna het signaal doorgegeven kan worden.
• De dopamine verlaat de receptor en komt weer in de ruimte tussen de twee zenuwen terecht.
• De dopamine wordt weer opgenomen door de oorspronkelijke zenuw.

Zenuwcel met uitlopers. Bij de lichtgevende geldeelte wordt het signaal

van de ene zenuw aan de andere doorgegegeven

Gebruik je cocaïne dan wordt dit proces op twee manieren beïnvloed.

• Cocaïne zorgt voor extra afgifte van dopamine
  Hierdoor komt extra dopamine in de synaptische spleet terecht.
• Cocaïne blokkeert de heropname van dopamine in de oorspronkelijek zenuw
  Hierdoor blijft de cocaïne in de synaptische spleet en bindt het zich opnieuw aan de receptor.

Door de extra dopamine wordt het beloningscentrum geprikkeld en voel je je eufoor en opgewekt.

Vecht en vluchtgedrag

Cocaïne beïnvloedt ook de afgifte en werking van noradrenaline. Zij doet dit op op dezelfde wijze als bij dopamine. Zij zorgt voor extra afgifte van noradrenaline en blokkeert de heropname. 

Noradrenaline prikkelt dat gedeelte van het zenuwstelsel waardoor je lichaam in een actieve toestand terechtkomt en in staat is tot een grote fysieke prestatie. Deze prestatie moet je bijvoorbeeld kunnen leveren als er gevaar dreigt en je moet vechten of vluchten. In de evolutie is het kunnen vechten of vluchten in geval van gevaar voor de overleving van de soort erg belangrijk.

Cocaïne zorgt er via de afgifte van noradrenaline voor dat het lichaam in een dergelijke actieve toestand terechtkomt. Je voelt je dus actief en alert terwijl je helemaal niet hoeft te vechten of te vluchten. 

De hartslag, bloeddruk en lichaamstemperatuur nemen toe. De luchtwegen verwijden zich, spieren krijgen meer zuurstof en spannen zich. Ook de pupillen worden groter.

Schrikcentrum

Cocaïne prikkelt ook het schrikcentrum in de hersenen. Normaal moet je als je schrikt en er gevaar dreigt ook in staat zijn tot een grote fysiek prestatie. Door veel gebruik van cocaïne kun je erg schrikachtig worden. Je schrikt al van een schaduw. Of van iemand die iets laat vallen. Je schrikt eigenlijk zonder dat er iets te schrikken valt. Omdat je hele tijd schrikt ga je hiervoor een verklaring zoeken. Je gaat je inbeelden dat iemand je iets wilt aandoen. Op die manier kunnen paranoïde gevoelens ontstaan.

Verslaving en depressie

Door het gebruik van cocaïne kunnen de hersenen tijdelijk veranderen. Doordat het beloningscentrum voortdurend geprikkeld word, past het beloningscentrum zich aan (het aantal ontvangers en receptoren neemt af) waardoor er meer cocaïne nodig is om nog een prikkeling tot stand te brengen. Dat heet dan gewenning of tolerantie. 

Omdat eht aantal receptoren is afgenomen ontvangt het beloningscentrum bij stoppen of minderen te weinig prikkels. Je raakt depressief en krijgt een enorm verlangen om te gebruiken. De depressie kan soms lang aanhouden en maakt het voor gebruikers extra moeilijk om met minderen of stoppen vol te houden.

Zie voor meer uitleg de animatie: drugs in de hersenen

Overige vragen

Overige vragen in de rubriek: cocaïne/gebruik

Laatste wijziging: januari 2011

De pagina's van de Jellineksite en ook deze pagina kun je doorsturen naar een ander. Klik op de knop 'stuur door' helemaal boven aan de pagina, direct boven de foto.