5. Wat is Ritalin?
Ritalin is de merknaam van een medicijn dat wordt voorgeschreven bij ADHD en narcolepsie (slaapzucht). De werkzame stof in Ritalin is methylphenidaat. Dit is een stof die nauw verwant is aan amfetamine. De werking van Ritalin is vergelijkbaar met amfetamine maar is veel minder sterk. De effecten houden ook minder lang aan.
Concerta, dat ook voorgeschreven wordt voor ADHD, bevat ook methylfenidaat. Het verschil tussen Ritalin en Concerta is dat Concerta langer doorwerkt.
In de hersenen zorgt Ritalin voor de afgifte van dopamine en noradrenaline. Ook blokkeren ze de heropname van deze stoffen.
ADHD en narcolepsie
ADHD is een gedragsstoornis die bij kinderen maar ook bij volwassenen kan voorkomen. Kinderen met ADHD zijn hyperactief, impulsief, opstandig en kunnen zich niet concentreren. Naar schatting hebben in Nederland 30.000 tot 100.000 kinderen ADHD waarvan er 40.000 worden behandeld. (1) Volwassenen met ADHD voelen zich onrustig en kunnen zich ook moeilijk concentreren.
Narcolepsie is een slaapziekte. Mensen met narcolepsie hebben overdag last van onbedwingbare slaapaanvallen, ook al hebben zij de nacht daarvoor goed geslapen.
Wat doet het
Ritalin heeft een stimulerende werking op het centrale zenuwstelsel en verhoogt het vermogen tot concentratie waardoor kinderen met ADHD minder snel afgeleid worden en rustiger worden. Ritalin geneest niet maar verlicht de symptomen. Bij 70% tot 80% van de kinderen die Ritalin voorgeschreven krijgen verbeteren klachten als hyperactiviteit, chaotisch gedrag en emotionele prikkelbaarheid.
Behandeling met Ritalin is zinvol. Ook al om latere problemen te voorkomen. Gebleken is, dat kinderen met ADHD een grotere kans hebben om verslaafd te raken dan kinderen die geen ADHD hebben. Bij een behandeling voor ADHD neemt de kans op een latere alcohol- of drugsverslaving weer af (1).
Bijwerkingen
Een op de drie kinderen die Ritalin gebruikt heeft enigszins last van bijwerkingen als: gebrek aan eetlust, niet kunnen inslapen, hoofdpijn, buikpijn en psychische klachten als nervositeit, angst en snel geïrriteerd zijn. Treden er bijwerkingen op neem dan contact op met de huisarts.
Contra indicaties
Als contra-indicaties gelden onder meer hart- en vaatziekten, verhoogde bloeddruk, spanningsklachten, psychische stoornissen zoals angst of depressie
Overdosering
Zonder medisch toezicht bestaat de kans op overdosering wat mogelijk nare gevolgen heeft waaronder braken, agitatie, trillen, spiertrekkingen, convulsies (eventueel gevolgd door coma), euforie, verwarring, hallucinaties, delirium, zweten, hoofdpijn, oververhitting, hartritmestoornissen, bloeddrukverhoging enz. In geval van overdosering moet contact opgenomen worden met de arts of apotheker.
Verslavingskans
Bij chronisch gebruik kan gewenning of psychische afhankelijkheid optreden. Gebruik van Ritalin door mensen met ADHD of narcolepsie moet daarom onder begeleiding van een (huis)arts plaatsvinden. Voorschrijven Ritalin is niet oneindig. De behandeling zal meestal eindigen tijdens of na de puberteit.
Gebruik als drug
Gebruik zonder doktersvoorschrift als zelfmedicatie of drug heeft risico's vanwege:
- de bijwerkingen
- het over het hoofd zien van contra-indicaties en
- de mogelijkheid van overdosering.
In de Verenigde Staten heeft 2 tot 4% van de scholieren het afgelopen jaar tenminste een keer oneigenlijk Ritalin gebruikt. In Nederland ligt dit aanmerkelijk lager. In een onderzoek onder leerlingen tussen 12 en 17 jaar bleek 1,2 % het afgelopen jaar tenminste een keer oneigenlijk (zonder doktersvoorschrift) Ritalin gebruikt te hebben (2). In totaal gaat het om 20.000 scholieren. Cijfers over het gebruik over de afgelopen maand zijn niet bekend maar zullen aanmerkelijk lager liggen.
Het feit dat Ritalin slechts op doktersvoorschrift te verkrijgen is, gaat misbruik tegen.
Jongeren die Ritalin gebruiken zonder dokters voorschrift merken in de eerste plaats een toename van de hartslag en voelen hun vermoeidheid minder (vooral als ze wat ouder zijn). In hogere doseringen lijken de effecten op amfetamine.
Risico's verminderen
Ritalin mag alleen op doktersvoorschrift gebruikt worden en moet ingenomen worden volgens de voorgeschreven dosis.
De arst controleert regelmatig hoe het medicijn werkt en op er ongewenste bijwerkingen optreden.
De wet
Ritalin staat op lijst I van de Opiumwet, maar valt ook onder de Geneesmiddelenwet. Recepten worden gecontroleerd wordt door de apotheek en de Inspectie voor de Geestelijke Volksgezondheid.
Overige vragen/thema's:
Thema's: ADHD medicatie en drugs
Behandeling: Jellinek jeugd
overige vragen in de rubriek: Overige Drugs/Oppeppend
Bronnen:
1) Niessink, R. Overige stimulerende middelen. In: Drugs en alcohol. Gebruik misbruik en verslaving. houten 2008
2) Poel, A. e.a. Oneigenlijk gebruik van medicijnen door jongeren, IVO, Rotteram (2007)
Versie: 21.05.2012
De pagina's van de Jellineksite en ook deze pagina kun je doorsturen naar een ander. Zie de knop 'stuur door' helemaal boven aan de pagina, direct boven de foto.